Kanada Başbakanı Mark Carney, Perşembe günü Türkiye'de Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile bir araya gelecek. Bu, bir Kanada liderinin Türkiye'ye yaptığı ilk ikili ziyaret olma özelliği taşıyor. Carney, ziyaret kapsamında diğer "orta güçler" ile ticareti derinleştirmeyi ve ABD'ye olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Başkent Ankara'da gerçekleşecek görüşmelerde ekonomik işbirliği, ticaret hacminin artırılması ve küresel ekonomik belirsizliklere karşı ortak stratejiler ele alınacak.
Ziyaretin Arka Planı ve Amaçları
Kanada Başbakanı Mark Carney'in Türkiye ziyareti, son dönemde Kanada'nın dış ticaret stratejisinde yaşanan kayda değer bir değişimi yansıtıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın yeniden iktidara gelmesinin ardından Washington yönetiminin ticaret politikalarında yaşanan belirsizlikler, Kanada'yı yeni pazarlar aramaya ve ticari ortaklıklarını çeşitlendirmeye itti. Carney hükümeti, özellikle imalat, enerji ve teknoloji sektörlerinde ABD'ye olan aşırı bağımlılığı azaltmak için bir dizi girişim başlattı. Türkiye, bu stratejide kilit bir ortak olarak öne çıkıyor; çünkü Türkiye, hem Avrupa hem de Asya pazarlarına erişimi olan, genç ve dinamik nüfusa sahip, ayrıca son yıllarda dış politikada çok yönlü bir yaklaşım benimseyen bir ülke konumunda.
Kanada'nın Türkiye ile ticaret hacmi son yıllarda istikrarlı bir artış gösterse de, hâlâ potansiyelinin oldukça altında. 2023 verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde. Carney'nin ziyareti sırasında tarım ürünleri, savunma sanayii, temiz enerji ve eğitim alanlarında yeni anlaşmalar imzalanması bekleniyor. Ayrıca Kanada'nın Türkiye'deki yatırımlarını artırması ve Türk şirketlerinin Kanada pazarına daha fazla girmesi için karşılıklı teşvikler görüşülecek.
Ziyaretin bir diğer önemli boyutu da savunma işbirliği. Kanada, Türkiye'nin savunma sanayiinde önemli bir oyuncu haline gelmesini dikkatle izliyor. Özellikle insansız hava araçları ve savunma elektroniği alanında Türk şirketleriyle ortak projeler geliştirilmesi masada. Ancak Kanada'nın NATO içindeki konumu ve Türkiye'nin bazı üyelerle yaşadığı anlaşmazlıklar, bu işbirliğinin hızını belirleyecek faktörler arasında.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Carney'nin ziyareti, küresel ticaretin yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşiyor. ABD'nin korumacı politikaları ve Çin ile yaşanan ticaret savaşları, orta ölçekli güçleri yeni ittifaklar aramaya yönlendiriyor. Kanada, "orta güçler" olarak adlandırılan ve ABD ile Çin arasında denge politikası izleyen ülkelerle işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu bağlamda Türkiye, stratejik konumu ve bölgesel etkisiyle önemli bir ortak olarak görülüyor. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri, Orta Doğu'daki rolü ve Türk Devletleri Teşkilatı içindeki liderliği, Kanada için cazip unsurlar.
Öte yandan, Kanada'nın Türkiye'ye yönelik bu açılımı, NATO içindeki dinamikleri de etkileyebilir. Kanada, ittifak içinde genellikle yapıcı bir rol üstlenirken, Türkiye ile yakınlaşma, ittifak içindeki dengeleri değiştirebilir. Özellikle savunma sanayii işbirliği, NATO'nun güneydoğu kanadında Türkiye'nin elini güçlendirebilir. Ancak bu durum, Yunanistan ve Fransa gibi ülkelerde bazı rahatsızlıklara yol açabilir.
Ziyaretin bir diğer önemli ayağı da enerji. Kanada, enerji kaynakları bakımından zengin bir ülke ve Türkiye'nin doğal gaz ve petrol tedarikinde çeşitlilik arayışı, Kanada için bir fırsat yaratabilir. Özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alanında işbirliği potansiyeli yüksek. Kanada'nın batı kıyısındaki LNG terminalleri, Türkiye'ye ve dolayısıyla Avrupa'ya gaz tedarikinde alternatif bir rota oluşturabilir. Bu da Rusya'ya olan bağımlılığı azaltma çabalarına katkı sağlayabilir.
Carney'nin ziyareti sırasında ayrıca eğitim ve kültürel işbirliği konuları da ele alınacak. Kanada üniversitelerinin Türkiye'de şube açması veya ortak programlar düzenlemesi gibi konular görüşülecek. Türkiye'den Kanada'ya öğrenci akışının artırılması da hedefleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada Başbakanı Carney'in Türkiye ziyareti, Ankara'nın Batı ile ilişkilerini çeşitlendirme ve ekonomik bağlarını güçlendirme çabalarına önemli bir katkı sunuyor. Türkiye, son yıllarda ABD ve AB ile zaman zaman yaşadığı gerilimlere rağmen, Kanada gibi orta ölçekli güçlerle ilişkilerini derinleştirerek diplomatik manevra alanını genişletiyor. Ziyaret, özellikle savunma sanayii ve enerji alanlarında somut işbirliği fırsatları yaratabilir. Ayrıca Kanada'nın ABD'ye bağımlılığı azaltma stratejisi, Türkiye'yi yeni tedarik zincirlerinde kilit bir ortak haline getirebilir. Ancak ilişkilerin gelişimi, iki ülkenin bazı bölgesel konulardaki farklı tutumlarına bağlı olarak inişli çıkışlı bir seyir izleyebilir.
