Kanada Başbakanı Mark Carney, çelik üreticisi Stelco'nun ABD'li sahibini, ABD Başkanı Donald Trump'ın çelik tarifeleri nedeniyle işten çıkarmalar yapmakla ve Kanada işçilerine ihanet etmekle suçladı. Cleveland-Cliffs'in CEO'su tarafından açıkça desteklenen tarifeler, şirketin kararında etkili oldu.
Gelişmenin Arka Planı
ABD merkezli çelik devi Cleveland-Cliffs, 2023 yılında Kanada'nın köklü çelik üreticisi Stelco'yu satın almıştı. Şirket, geçtiğimiz günlerde Ontario ve Alberta'daki tesislerinde yüzlerce işçiyi işten çıkaracağını duyurdu. İşten çıkarmaların gerekçesi olarak, ABD Başkanı Donald Trump'ın 2024 yılında yeniden yürürlüğe koyduğu ve çelik ithalatına yüzde 25 ek gümrük vergisi getiren tarifeler gösterildi. Cleveland-Cliffs CEO'su Lourenco Goncalves, kamuoyu önünde Trump'ın tarifelerini desteklediğini ve bu politikaların ABD çelik sektörünü güçlendireceğini savunmuştu. Ancak bu tarifeler, Kanada'daki Stelco operasyonlarını olumsuz etkiledi ve şirket, maliyetleri düşürmek için işten çıkarmalara gitti.
Kanada Başbakanı Mark Carney, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Cleveland-Cliffs, Kanada işçilerine ihanet etti. Trump'ın tarifelerini destekleyerek Kanada'daki işleri riske attılar. Bu kabul edilemez" ifadelerini kullandı. Carney, hükümetinin işten çıkarılan işçiler için destek programları hazırladığını ve gerekirse karşı önlemler alabileceğini belirtti. Stelco'dan yapılan açıklamada ise işten çıkarmaların "küresel piyasa koşulları ve artan maliyetler" nedeniyle kaçınılmaz olduğu savunuldu.
Kanada Çelik İşçileri Sendikası (USW), kararı kınayarak hükümeti acil önlem almaya çağırdı. Sendika başkanı, "Bu işten çıkarmalar, ABD'nin haksız ticaret politikalarının doğrudan sonucudur. Kanada işçileri kurban ediliyor" dedi. İşten çıkarılan işçi sayısı henüz netleşmedi ancak yerel basın, 500 ila 800 arasında işçinin etkilenebileceğini bildirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın çelik tarifeleri, 2018'de başlattığı ticaret savaşlarının bir devamı niteliğinde. 2024'te yeniden seçilmesinin ardından tarifeleri daha da genişletti ve müttefikler dahil birçok ülkeye ek vergiler getirdi. Bu durum, Kanada gibi ABD'nin geleneksel müttefikleriyle ticari gerilimleri artırdı. Kanada, ABD'nin en büyük çelik tedarikçilerinden biri ve tarifeler iki ülke arasındaki ticaret hacmini olumsuz etkiliyor. Ottawa yönetimi, Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) şikayette bulunmayı ve misilleme tarifeleri uygulamayı değerlendiriyor.
Uzmanlar, bu gelişmenin Kuzey Amerika'daki tedarik zincirlerini bozabileceğini ve otomotiv, inşaat gibi sektörleri de vuracağını belirtiyor. Cleveland-Cliffs'in hisseleri işten çıkarma haberinin ardından yüzde 3 değer kaybetti. Öte yandan, ABD'li çelik üreticileri tarifelerden kısa vadede kârlı çıksa da, uzun vadede müttefiklerle artan gerilim ve karşı önlemler sektörü olumsuz etkileyebilir. Kanada, ABD'nin en yakın ticari ortaklarından biri ve bu tür hamleler iki ülke arasındaki güveni sarsıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin çelik tarifeleri ve Kanada ile yaşanan gerilim, küresel ticaret savaşlarının derinleştiğini gösteriyor. Türkiye de benzer şekilde ABD'nin çelik ve alüminyum tarifelerinden olumsuz etkilenmiş, 2018'de misilleme olarak ABD ürünlerine ek vergi getirmişti. Bu olay, Türkiye'nin ihracat pazarlarında karşılaştığı korumacılık risklerini hatırlatıyor. Ayrıca, Kanada'nın olası misillemeleri ve WTO süreci, Türkiye'nin de dahil olduğu çok taraflı ticaret sisteminin önemini artırıyor. Türk çelik sektörü, benzer tarifelerle mücadele için pazar çeşitlendirmesine gitmeli ve diplomatik kanalları etkin kullanmalı.
