Kaliforniya seçmenleri, Kasım 2024’te yapılacak seçimlerde eyaletin en zengin sakinlerine uygulanan vergilerin geçici olarak artırılıp artırılmayacağına karar verecek. Perşembe günü sendika tarafından duyurulan tartışmalı girişim, milyarderlerden elde edilecek ek gelirin eğitim ve ulaşım gibi temel kamu hizmetlerine aktarılmasını öngörüyor. Öneri, Kaliforniya Milyarder Vergisi Yasası (California Billionaire Tax Act) olarak biliniyor ve serveti 1 milyar doların üzerinde olan bireylerin yıllık gelirlerinin yüzde 1’i oranında ek vergi alınmasını içeriyor. Yasa tasarısı, 2026 yılına kadar yürürlükte kalacak ve eyalete yaklaşık 1 milyar dolar ek gelir sağlaması bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Kaliforniya, ABD’nin en yüksek eyalet gelir vergisi oranlarından birine sahip olmasına rağmen, artan yaşam maliyeti, evsizlik krizi ve altyapı sorunlarıyla boğuşuyor. Sendika liderleri, milyarderlerin servetlerinin büyük bir kısmını vergiden kaçırarak biriktirdiğini savunuyor. Kaliforniya’da 200’den fazla milyarder yaşadığı tahmin ediliyor. Bunlar arasında Elon Musk, Larry Page ve Sergey Brin gibi teknoloji devleri de yer alıyor. Ancak vergi artışına karşı çıkan iş dünyası temsilcileri, bunun yenilikçiliği ve yatırımları engelleyeceğini, milyarderleri eyaleti terk etmeye iteceğini öne sürüyor. The Guardian’ın haberine göre, benzer bir vergi girişimi 2022’de Massachusetts’te kabul edilmişti.
Bölgesel veya küresel boyut
Kaliforniya’daki bu oylama, ABD genelinde artan servet eşitsizliği tartışmalarının bir yansıması. Dünya genelinde milyarder vergisi uygulamaları nadir olsa da, Fransa, İspanya ve Arjantin gibi ülkelerde benzer önlemler alınmış durumda. Küresel düzeyde, ekonomik kriz ve pandemi sonrası artan kamu borçları, zenginlerin daha fazla vergilendirilmesi talebini güçlendiriyor. Ekonomistler, bu tür vergilerin kısa vadede bütçe açıklarını kapatabileceğini ancak uzun vadede sermaye kaçışına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Kaliforniya’nın sonucu, diğer eyaletler ve ülkeler için referans teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de artan enflasyon ve bütçe açıkları, vergi politikalarının yeniden tartışılmasına neden oluyor. Kaliforniya’daki milyarder vergisi oylaması, küresel bir eğilimin parçası olarak Türkiye’deki vergi adaleti tartışmalarına ışık tutuyor. Türkiye’de de yüksek gelirli bireylerin vergilendirilmesi kamuoyunda sıkça gündeme gelirken, bu tür girişimlerin uygulanabilirliği ve etkileri üzerine düşünülmesi gerekiyor. Doğrudan bir yansıması olmasa da, benzer önlemlerin Türkiye’de de tartışılmasına zemin hazırlayabilecek bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
