Kaliforniya'da milyarderlerin servetlerine ek vergi getirmeyi amaçlayan öneri, teknoloji milyarderlerinin finanse ettiği 300 milyon dolarlık muhalefet kampanyasıyla karşı karşıya. Eyalet genelinde imza toplama süreci devam ederken, verginin 2026 seçimlerinde oylanması bekleniyor. Öneri, eyalet bütçesine yılda 25 milyar dolar ek gelir sağlayabilir.
Vergi önerisinin arka planı
Kaliforniya'da ilerici gruplar ve sendikalar tarafından desteklenen "Milyarder Vergisi Yasası", serveti 1 milyar doların üzerinde olan bireylerden ek vergi alınmasını öngörüyor. Vergi oranı, servetin büyüklüğüne göre kademeli olarak artacak. Öneri, eyalet anayasasında değişiklik yapılmasını gerektirdiği için, imza kampanyasının başarılı olması halinde 2026 seçimlerinde halk oylamasına sunulacak. Kampanyayı yürüten koalisyon, şu ana kadar 1 milyondan fazla imza topladıklarını açıkladı. Ancak muhalefet, imza sürecinin yasalara aykırı olduğunu savunarak dava açmış durumda.
Milyarder vergisi fikri, COVID-19 salgını sırasında artan gelir eşitsizliği ve eyalet bütçesindeki açık nedeniyle popülerlik kazandı. Kaliforniya, son yıllarda bütçe fazlası verse de, ekonomik yavaşlama ve vergi gelirlerindeki dalgalanma nedeniyle gelecekteki açıklar için önlem arıyor. Vergi, özellikle Silikon Vadisi'ndeki teknoloji milyarderlerini hedef alıyor. Destekçiler, bu kişilerin pandemi döneminde servetlerini ikiye katladığını, ancak adil vergi ödemediğini belirtiyor.
Muhalefet kampanyası ve teknoloji milyarderleri
Muhalefet kampanyası, teknoloji sektörünün önde gelen isimleri tarafından finanse ediliyor. Kampanyaya bağış yapanlar arasında Facebook'un kurucusu Mark Zuckerberg, Amazon'un kurucusu Jeff Bezos ve Tesla CEO'su Elon Musk gibi isimlerin bulunduğu iddia ediliyor. Ancak bu isimler doğrudan bağış yaptıklarını doğrulamadı. Kampanya, verginin eyaletten yatırım kaçışına yol açacağını, iş kayıplarına neden olacağını ve inovasyonu baltalayacağını savunuyor. Ayrıca, verginin anayasaya aykırı olduğu ve çifte vergilendirme sorunu yarattığı öne sürülüyor.
Muhalefet, topladığı 300 milyon dolarla eyalet tarihinin en pahalı vergi karşıtı kampanyasını yürütüyor. Kampanya kapsamında televizyon reklamları, sosyal medya reklamları ve anket çalışmaları yapılıyor. Son anketler, seçmenlerin vergi önerisini dar bir farkla desteklediğini gösteriyor. Ancak muhalefetin yoğun kampanyası, kamuoyu desteğini azaltabilir. Destekçiler ise, milyarderlerin vergiden kaçmak için eyaletten ayrılma tehditlerinin gerçekçi olmadığını, zenginlerin zaten vergi cennetlerinde paralarını tuttuğunu belirtiyor.
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, vergi önerisi konusunda henüz net bir tavır almadı. Newsom, geçmişte servet vergilerine mesafeli durmuş, ancak gelir eşitsizliğiyle mücadele sözü vermişti. Eyalet meclisindeki Demokratlar ise öneriyi destekleme eğiliminde. Öte yandan, iş dünyası grupları ve ticaret odaları muhalefet kampanyasına destek veriyor. Vergi, eğer kabul edilirse, ABD'de eyalet düzeyinde uygulanan ilk milyarder vergisi olacak. Bu durum, diğer eyaletler ve federal düzey için de emsal teşkil edebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Kaliforniya'daki milyarder vergisi tartışması, ABD'de ve dünyada artan servet vergisi taleplerinin bir parçası. Son yıllarda birçok ülkede milyarderlerin servetlerine ek vergi getirilmesi yönünde çağrılar yükseliyor. ABD Başkanı Joe Biden da servet vergisi ve zenginlere yönelik vergi artışlarını savunmuş, ancak Kongre'de bu konuda yeterli desteği bulamamıştı. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kuruluşlar da gelir eşitsizliğinin azaltılması için servet vergilerini önermişti.
Kaliforniya, dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olarak, bu tür bir vergiyi uygularsa küresel ölçekte önemli bir örnek olacak. Teknoloji milyarderlerinin servetlerinin büyük kısmı hisse senedi ve diğer finansal varlıklarda bulunuyor. Servet vergisi, bu varlıkların yıllık olarak değerlendirilmesini ve vergilendirilmesini gerektiriyor. Bu da uygulamada zorluklar yaratabilir. Ayrıca, verginin yatırım kararlarını ve girişimciliği olumsuz etkileyebileceği endişesi var. Ancak destekçiler, verginin küçük bir oran olduğunu ve milyarderlerin servetlerini artırmaya devam edebileceğini söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kaliforniya'daki milyarder vergisi tartışması, Türkiye'de de zaman zaman gündeme gelen servet vergisi ve gelir adaleti konularına dolaylı da olsa ışık tutuyor. Türkiye'de yüksek enflasyon ve gelir eşitsizliği, vergi politikalarının önemini artırıyor. Ancak Türkiye'de servet vergisi uygulaması bulunmuyor; vergi sistemi daha çok dolaylı vergilere dayanıyor. Kaliforniya örneği, Türkiye'nin vergi reformu tartışmalarında referans olarak kullanılabilir. Ayrıca, ABD'deki teknoloji milyarderlerinin vergi kaçırma yöntemleri ve muhalefet stratejileri, küresel vergi adaleti mücadelesinde Türkiye'nin pozisyonunu etkileyebilir. Türkiye, uluslararası arenada vergi adaleti konusunda işbirliği yaparak, çok uluslu şirketlerin vergiden kaçınmasını önlemeye yönelik adımlar atabilir. Ancak bu gelişmenin Türkiye'ye doğrudan etkisi sınırlı; daha çok küresel bir trendin parçası olarak izlenmeli.
