Bloomberg This Weekend programında Ignacio Canalas Polo, kakao fiyatlarının zirve seviyelerinden gerilemesine rağmen çikolata ve Cadılar Bayramı şekerlemelerinin neden hâlâ pahalı olduğunu değerlendirdi. Canalas Polo, Fildişi Sahili ve Gana'daki kalıcı arz baskılarına ve üreticilerin maliyetleri yönetme çabalarına işaret etti. Program sunucuları David Gura ile yaptığı konuşmada, kakao piyasasındaki dalgalanmanın tüketici fiyatlarına yansımasının gecikmeli ve sınırlı olduğunu vurguladı.
Kakao Fiyatlarındaki Dalgalanmanın Arka Planı
Kakao fiyatları, 2023 ve 2024 yıllarında tarihi zirvelere ulaştıktan sonra son aylarda gerileme gösterse de, bu düşüşün perakende raflara yansıması beklenen hızda gerçekleşmiyor. Canalas Polo'ya göre bunun temel nedeni, Batı Afrika'daki üretim koşullarında yaşanan yapısal sorunlar. Dünyanın en büyük iki kakao üreticisi olan Fildişi Sahili ve Gana'da olumsuz hava koşulları, mahsul hastalıkları ve yaşlanan ağaçlar verimi düşürüyor. Ayrıca bu ülkelerdeki çiftçilerin gelirlerinin düşük kalması, yeni yatırımları ve üretim artışını engelliyor.
Öte yandan, pandemi sonrası tedarik zinciri sorunları ve lojistik maliyetlerindeki artış, kakao çekirdeğinin işlenmesinden nihai ürüne kadar geçen süreçte ek yük oluşturuyor. Canalas Polo, çikolata üreticilerinin uzun vadeli tedarik sözleşmeleriyle fiyat dalgalanmalarını bir ölçüde dengelemeye çalıştığını, ancak yine de maliyet artışlarının bir kısmını tüketicilere yansıtmak zorunda kaldıklarını belirtiyor. Özellikle Cadılar Bayramı gibi yoğun talep dönemlerinde, şekerleme üreticileri maliyet baskısını fiyat etiketlerine yansıtarak kâr marjlarını korumaya çalışıyor.
Küresel Piyasalar ve Tüketici Üzerindeki Etkiler
Kakao, küresel emtia piyasalarında en volatil ürünlerden biri haline geldi. Fiyatlardaki sert hareketler, yalnızca çikolata üreticilerini değil, aynı zamanda şekerleme ve gıda sektörünün genelini etkiliyor. Canalas Polo, kakao fiyatlarının gerilemesinin tüketici fiyatlarına yansımasının zaman alacağını, çünkü perakendecilerin stok maliyetleri ve uzun vadeli tedarik anlaşmaları nedeniyle fiyat ayarlamalarını geciktirdiğini ifade ediyor. Ayrıca, hava koşullarına bağlı arz belirsizliği devam ettiği sürece fiyatların yeniden yükselme riski bulunuyor.
Batı Afrika'daki üretim sorunları, küresel gıda enflasyonu açısından da dikkat çekici. Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi kurumlar, gıda emtia fiyatlarındaki dalgalanmaların gelişmekte olan ülkelerde enflasyonu körükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Kakao özelinde ise, çikolata ve şekerleme ürünleri birçok ülkede tüketici sepetinde önemli bir yer tutuyor; dolayısıyla fiyat artışları doğrudan hane halkı bütçelerini etkiliyor.
Uzmanlar, kakao arzının artırılması için Batı Afrika'da sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması ve çiftçilere daha iyi gelir sağlanması gerektiğini vurguluyor. Ancak bu tür yapısal reformların kısa vadede sonuç vermesi zor görünüyor. Bu nedenle, önümüzdeki yıllarda da kakao fiyatlarında dalgalanmaların devam etmesi ve bunun şekerleme fiyatlarına yansıması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kakao ve çikolata ürünlerinde büyük ölçüde ithalata bağımlı bir ülke. Küresel kakao fiyatlarındaki dalgalanmalar, doğrudan Türkiye'deki şekerleme ve çikolata sektörünün maliyetlerini etkiliyor. Son yıllarda artan gıda enflasyonuyla mücadele eden Türkiye için, kakao fiyatlarındaki yüksek seyir, hem üretici hem de tüketici açısından ek bir yük oluşturuyor. Özellikle Cadılar Bayramı gibi Batı kaynaklı etkinliklerin Türkiye'de de yaygınlaşması, şekerleme talebini artırıyor ve fiyat baskısını hissedilir kılıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ülkeleriyle ticari ilişkilerini geliştirme çabaları kapsamında, kakao tedarikinde çeşitlendirme ve doğrudan yatırımlar gündeme gelebilir. Ancak kısa vadede, küresel arz sorunları nedeniyle Türk tüketicisinin yüksek şekerleme fiyatlarıyla karşılaşmaya devam etmesi muhtemel.
