Kahve tüccarları, Brezilya'nın bu yılki rekor hasadının küresel piyasalarda yaşanan arz darboğazını hafifleteceğini umuyor. Ancak dünyanın en büyük kahve üreticisi olan Brezilya'da çiftçiler, yüksek fiyat beklentisiyle çekirdek satışlarını kasıtlı olarak yavaşlatmış durumda. Bu durum, başta Avrupa Birliği ve ABD olmak üzere büyük tüketici ülkelerde kahve fiyatlarının daha da yükselmesine neden oluyor. Brezilya'nın 2025 yılı hasadının 70 milyon torbayı aşması beklenirken, çiftçilerin stokçuluk yapması, küresel kahve ticaretinde yeni bir krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Rekor Hasada Karşın Arz Sıkışıklığı
Brezilya'nın kahve üreticileri, son yılların en yüksek fiyatlarıyla karşı karşıya. Arabica kahvesinin kilogram fiyatı, New York borsasında son 10 yılın zirvesine yakın seyrediyor. Çiftçiler, fiyatların daha da artacağını öngörerek çekirdeklerini depolamayı tercih ediyor. Bu strateji, kısa vadede Brezilya'nın ihracat rakamlarını düşürürken, ithalatçı ülkelerde stokların erimesine yol açıyor. Uluslararası Kahve Örgütü (ICO) verilerine göre, küresel kahve stokları son 5 yılın en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Brezilya'nın rekor hasadına rağmen çiftçilerin satışları geciktirmesi, piyasada suni bir kıtlık yaratıyor.
Öte yandan, Brezilya'da kahve üretim maliyetleri de artıyor. Gübre fiyatlarındaki yükseliş ve lojistik sorunlar, çiftçilerin kârlılığını baskılıyor. Bu nedenle üreticiler, ellerindeki çekirdekleri ancak yeterli fiyatı bulduklarında satmayı planlıyor. Brezilya Kahve İhracatçıları Konseyi (Cecafé) Başkanı Marcos Matos, "Çiftçiler artık daha bilinçli. Piyasayı okumayı ve beklemeyi öğrendiler" diyerek bu eğilimi doğruluyor.
Küresel Piyasalarda Fiyat Dalgalanması
Brezilya'daki bu bekletme stratejisi, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'daki kahve kavurucularını zor durumda bırakıyor. Büyük kahve zincirleri, tedarik güvenliğini sağlamak için vadeli alım anlaşmalarına yönelirken, küçük işletmeler maliyet artışları karşısında marjları daralıyor. Avrupa'da bir fincan kahvenin perakende fiyatı, geçen yıla göre ortalama %15 arttı. Uzmanlar, fiyatların önümüzdeki aylarda daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Brezilya'nın yanı sıra Vietnam ve Kolombiya gibi diğer büyük üreticilerde de benzer bir eğilim gözleniyor. Vietnam'da robusta kahve üreticileri, fiyatların düşmesi durumunda zarar etmekten çekinerek satışlarını yavaşlattı. Bu durum, küresel kahve piyasasında arz-talep dengesizliğini derinleştiriyor. Uluslararası para fonları ve emtia analistleri, kahve fiyatlarının 2025 sonuna kadar yüksek seyredeceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kahve, Türkiye'de hem geleneksel tüketim kültürünün hem de modern kahve zincirlerinin hızla büyüyen bir parçası. Türkiye, kahve ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ediyor ve Brezilya, Türkiye'nin en büyük tedarikçilerinden biri. Brezilyalı çiftçilerin satışları yavaşlatması, Türkiye'de kahve fiyatlarına doğrudan yansıyor. Özellikle son bir yılda Türk lirasındaki değer kaybı da eklenince, kahve fiyatları Türkiye'de yüzde 30'a varan oranlarda arttı. Bu durum, başta İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerde kahve tüketimini olumsuz etkilerken, sektördeki küçük işletmeleri zorluyor. Türkiye'nin alternatif tedarikçilere yönelmesi veya uzun vadeli anlaşmalarla fiyat dalgalanmalarına karşı korunması gerekebilir.
