Bir iş görüşmesi, Pakistanlı girişimci Khatija Aslam’ın kadınların iş hayatında karşılaştığı önyargıları sorgulamasına neden oldu. Bu deneyim, onu kadınların iş yerindeki deneyimlerini toplayarak şirketlerin karşılaştıkları engelleri daha iyi anlamasına yardımcı olan Moxy platformunu kurmaya yönlendirdi. Aslam, kendi iş görüşmesinde bir erkek adaya sorulmayan sorularla karşılaştığını fark etti: "Evli misiniz?", "Çocuk planınız var mı?" gibi sorular, kadınların kariyer yolculuğunda sıkça maruz kaldığı cinsiyet temelli varsayımların bir yansımasıydı. Bu durum, Aslam’ı kadınların iş gücüne katılımını engelleyen sistematik bariyerleri veri temelli bir yaklaşımla ortaya çıkarmaya teşvik etti.
Gelişmenin arka planı: İş görüşmesinden doğan bir fikir
Khatija Aslam, bir teknoloji şirketinde üst düzey bir pozisyon için görüşmeye gittiğinde, kendisine evlilik ve çocuk planlarına dair sorular yöneltildiğini belirtiyor. Oysa aynı pozisyon için başvuran erkek adaylara bu tür sorular sorulmamıştı. Bu deneyim, Aslam’ı kadınların iş hayatında karşılaştığı görünmez engelleri araştırmaya itti. Yaptığı ön araştırmada, birçok kadının benzer durumlar yaşadığını ancak bu deneyimlerin sistematik olarak kayıt altına alınmadığını gördü. Bunun üzerine Moxy’yi kurdu: Kadınların iş yerindeki deneyimlerini anonim olarak paylaştığı, bu verileri analiz ederek şirketlere raporlayan bir platform. Moxy, kadınların terfi süreçlerinde, maaş görüşmelerinde ve günlük iş akışında karşılaştıkları mikro saldırıları, ayrımcılıkları ve sistematik engelleri ortaya çıkarmayı hedefliyor. Platform, bugüne kadar 5.000’den fazla kadının deneyimini topladı ve bu verileri kullanarak şirketlere somut iyileştirme önerileri sunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Kadın istihdamının önündeki yapısal engeller
Moxy’nin çalışmaları, özellikle Güney Asya bölgesinde kadınların iş gücüne katılımının önündeki engelleri gözler önüne seriyor. Pakistan’da kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 25 civarında kalırken, bu oran erkeklerde yüzde 80’in üzerinde. Benzer tablo Hindistan, Bangladeş ve Sri Lanka’da da görülüyor. Moxy’nin verileri, kadınların işe alım süreçlerinde, ücretlendirmede ve kariyer ilerlemesinde cinsiyet temelli ayrımcılığın yaygın olduğunu gösteriyor. Platform, küresel ölçekte de dikkat çekiyor; çünkü benzer sorunlar gelişmiş ülkelerde de farklı biçimlerde varlığını sürdürüyor. Moxy, şirketlerin kurumsal politikalarını gözden geçirmeleri için somut veri sunarak, kadın dostu iş yerlerinin oluşturulmasına katkı sağlıyor. Platformun analizleri, esnek çalışma saatleri, doğum izni politikaları ve mentorluk programları gibi alanlarda iyileştirmeler yapılması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 30 civarında seyrediyor ve bu oran OECD ortalamasının oldukça altında. Moxy benzeri bir platformun Türkiye’de de uygulanması, iş yerindeki cinsiyet temelli engellerin veriyle belgelenmesine ve şirket politikalarının iyileştirilmesine katkı sağlayabilir. Özellikle kadın girişimciliğinin desteklendiği son dönemde, bu tür girişimler hem özel sektörde hem de kamu politikalarında farkındalık yaratabilir. Türkiye’nin kadın istihdamını artırma hedefleri doğrultusunda, iş yerindeki ayrımcılığı görünür kılan veri tabanlı çözümler, ulusal kalkınma stratejilerine entegre edilebilir. Moxy modeli, Türkiye’deki kadın odaklı sivil toplum kuruluşları ve akademik çalışmalar için de ilham verici bir örnek oluşturuyor.
