Asya büro şefimiz Tom Sasse, Afganistan'ın başkenti Kabil'de faaliyet gösteren bir kız okulunu ziyaret ederek, Taliban yönetiminin eğitim politikaları nedeniyle hâlâ ders görebilen az sayıdaki kız öğrencinin içinde bulunduğu vahim durumu gözler önüne seriyor. Öğrenciler, geleceklerine dair umutlarını korumaya çalışırken, ülkenin kadın ve kız çocuklarına yönelik kısıtlamaları her geçen gün artıyor.
Eğitimin Kısıtlı Dünyası
Kabil'in orta kesimlerinde, dışarıdan sıradan bir konut gibi görünen bir bina, aslında gizli bir eğitim merkezi. Burada, altı ila sekizinci sınıf arasındaki kız öğrenciler, haftanın belirli günlerinde bir araya gelerek ders görüyor. Okulun varlığı, Taliban yetkililerinin gözünden kaçmamak için büyük bir gizlilik içinde sürdürülüyor. Öğretmenler ve öğrenciler, kimliklerini ve konumlarını korumak için büyük çaba sarf ediyor.
Tom Sasse'in görüştüğü öğretmenlerden biri, durumu şöyle özetliyor: "Her gün kapımızın çalınmasından korkuyoruz. Ama öğrencilerimizin geleceği için bu riski göze alıyoruz." Öğrenciler ise eğitime olan açlıklarını dile getirirken, birçoğu matematik, fen ve edebiyat derslerinde başarılı olduklarını ancak bunu sürdürebilmeleri için sürekli tehdit altında yaşadıklarını belirtiyor.
Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidara gelmesinin ardından, kız çocuklarının ortaokul ve lise eğitimi yasaklandı. Üniversiteye giriş de engellendi. Şu anda yalnızca ilkokul düzeyindeki kız çocukları, ayrı sınıflarda eğitim alabiliyor. Ancak bu durum bile sürdürülebilir değil; zira Taliban yönetimi, kız okullarını kapatma konusunda zaman zaman baskılarını artırıyor.
Küresel Tepkiler ve İnsani Kriz
Afganistan'daki kız çocuklarının eğitim hakkından mahrum bırakılması, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırdı. Birleşmiş Milletler, UNESCO ve çok sayıda insan hakları örgütü, Taliban'a çağrıda bulunarak eğitim yasaklarının derhal kaldırılmasını istiyor. Ancak Taliban yönetimi, bu çağrılara rağmen politikalarını sürdürüyor ve bunu kendi iç işlerine müdahale olarak nitelendiriyor.
Uzmanlar, bu durumun uzun vadede Afganistan'ın toplumsal ve ekonomik kalkınmasını derinden etkileyeceği görüşünde. Eğitim alamayan bir nesil, ülkenin gelecekteki iş gücünü ve liderlik kadrolarını oluşturacağından, bu kısıtlamalar Afganistan'ın yeniden inşasını ciddi biçimde tehdit ediyor. Kız çocuklarının eğitimden mahrum kalması, aynı zamanda erken yaşta evliliklerin artması, yoksulluğun derinleşmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin zayıflaması gibi zincirleme sorunlara yol açıyor.
Bölgesel olarak, Pakistan, İran ve Orta Asya ülkeleri, Afganistan'daki istikrarsızlığın kendilerine sızan etkileriyle karşı karşıya. Taliban'ın politikaları, göç dalgalarını tetikleyerek komşu ülkeler üzerinde baskı oluşturuyor. Ayrıca, Afganistan'da yükselen radikalizm ve terör tehdidi, bölge güvenliğini tehdit eden bir unsur olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afganistan'daki bu gelişmeler, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve güvenlik politikaları açısından önem taşıyor. Türkiye, tarihsel ve kültürel bağları nedeniyle Afgan halkına yönelik insani yardım çalışmalarını sürdürüyor ve kız çocuklarının eğitimi konusunda uluslararası platformlarda farkındalık yaratmaya çalışıyor. Ancak Taliban yönetimiyle siyasi ilişkilerde pragmatik bir denge gözeten Ankara, bu politikanın uzun vadede bölgesel güvenliğe olumsuz etkilerini de göz önünde bulundurmak zorunda. Türkiye'nin, Afganistan'daki insani krizin hafifletilmesi ve eğitim fırsatlarının artırılmasına yönelik girişimleri, hem insani değerler hem de bölgesel istikrar açısından kritik bir rol oynuyor.
