İngiliz tiyatro ve sinema oyuncusu Judi Dench, yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) nedeniyle görme yetisini büyük ölçüde yitirdiğini ve artık sahnede veya filmlerde performans sergileyemeyeceğini söyledi. 91 yaşındaki oyuncu, rahatsızlığını ilk kez 2012 yılında kamuoyuna duyurmuştu. Dench, görme kaybına rağmen Shakespeare'in sonelerine olan tutkusunu koruduğunu ve onları hâlâ büyük bir hayranlıkla okuduğunu belirtti.
Görme kaybının tiyatro ve sinema kariyerine etkisi
Judi Dench, bir röportajda yaptığı açıklamada, AMD nedeniyle artık yüzleri tanıyamadığını ve okuyamadığını ifade etti. Bu durum, onun gibi metin ezberine dayalı çalışan bir oyuncu için büyük bir zorluk teşkil ediyor. Dench, "Artık sahneye çıkamam çünkü repliklerimi okuyamıyorum" dedi. Ancak oyuncu, yine de yaratıcı süreçten kopmadığını, özellikle Shakespeare'in şiirlerine olan ilgisini sürdürdüğünü vurguladı.
Dench'in kariyeri, Shakespeare oyunlarındaki rolleriyle şekillendi. Kraliyet Shakespeare Tiyatrosu'nda uzun yıllar görev alan oyuncu, sinemada da birçok unutulmaz karaktere hayat verdi. 1998 yapımı "Shakespeare Aşık" filmindeki Kraliçe Elizabeth rolüyle En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Oscar'ı kazandı. Son yıllarda James Bond serisindeki M karakteriyle de geniş kitlelerce tanındı.
Sağlık durumu ve kamusal farkındalık
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu, özellikle 60 yaş üstü bireylerde merkezi görme kaybına yol açan yaygın bir göz hastalığı. Dench'in bu hastalığı açıklaması, kamuoyunda farkındalık yaratması açısından önemli. Oyuncu, görme engellilerin karşılaştığı zorluklara dikkat çekerek, teknolojik yardımcı cihazların ve sesli kitapların önemine değindi. Dench, "Shakespeare'in sonelerini dinleyerek veya hatırlayarak hâlâ onlarla bağ kurabiliyorum" dedi.
Dench'in açıklamaları, sanat dünyasında yaşlılık ve engellilik konusundaki tartışmaları da yeniden gündeme getirdi. Birçok tiyatro ve sinema kuruluşu, engelli sanatçılar için erişilebilirlik konusunda adımlar atmaya devam ediyor. Ancak Dench gibi usta bir oyuncunun sahnelere veda etmek zorunda kalması, sektörde kayıp olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Judi Dench'in görme kaybı nedeniyle kariyerine ara vermesi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, küresel kültür ve sanat camiasında yankı uyandıran bir haber. Türkiye'de de yaşa bağlı göz hastalıkları önemli bir halk sağlığı sorunu. Dench'in deneyimi, yaşlı bireylerin sanatla bağını sürdürmesi ve erişilebilir sanat imkânlarının artırılması gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, ünlü bir sanatçının sağlık sorunlarını açıkça paylaşması, benzer rahatsızlıkları yaşayanlara cesaret veriyor. Kültürel mirasın aktarımında Shakespeare gibi evrensel değerlerin önemi bir kez daha vurgulanıyor.
