Japonya, son haftalarda hızla değer kaybeden yen karşısında daha sert önlemler alabileceği sinyalini verirken, ülkenin döviz rezervlerindeki belirgin düşüş dikkat çekiyor. Tokyo yönetimi, ulusal para birimini korumak için 'kararlı adım' atmaya hazır olduğunu açıklarken, bu hamlenin küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açabileceği belirtiliyor. Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) faiz politikalarına yönelik belirsizlikler ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) sıkılaşma adımları, yen üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar, Japonya'nın müdahale olasılığının giderek yükseldiğini ve bunun Asya piyasaları başta olmak üzere gelişmekte olan ülke para birimlerini de etkileyebileceğini vurguluyor.
Japonya'nın döviz rezervleri ve yen krizi
Japonya Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, ülkenin döviz rezervleri mayıs ayında bir önceki aya kıyasla yaklaşık 50 milyar dolar azalarak 1,1 trilyon dolara geriledi. Bu düşüşün büyük ölçüde yenin değerini desteklemek için yapılan müdahalelerden kaynaklandığı tahmin ediliyor. Japonya, nisan ve mayıs aylarında toplamda 9 trilyon yen (yaklaşık 60 milyar dolar) tutarında döviz satışı gerçekleştirmişti. Bu müdahalelere rağmen yen, dolar karşısında 160 seviyesinin altına gerileyerek 34 yılın en düşük seviyesini gördü. Maliye Bakanı Shunichi Suzuki, 'spekülatif hareketlere karşı tüm seçenekleri masada tutuyoruz' ifadelerini kullanırken, Başbakan Fumio Kishida da 'aşırı oynaklığa karşı kararlı adımlar atılacağını' belirtti.
ABD Hazine Bakanlığı'nın mayıs ayında Japonya'yı 'potansiyel döviz manipülatörü' listesine alması, Tokyo'nun elini kısıtlarken, uzmanlar müdahale yerine faiz artırımı gibi daha yapısal önlemlerin gerektiğini savunuyor. BOJ, mart ayında 17 yıl sonra ilk kez faiz artırımına gitmiş olsa da, politika hala negatif bölgede ve getiri eğrisi kontrolü devam ediyor. Bu durum yenin cazibesini azaltarak carry trade işlemlerini teşvik ediyor. Ülkenin yüksek kamu borcu (GSYH'nin %260'ı) ise faiz artırımı ihtimalini sınırlayan bir diğer faktör.
Küresel piyasalara yansımaları
Japonya'nın yen savunması, sadece Asya değil tüm gelişmekte olan ülke para birimleri için önemli bir gösterge niteliğinde. Eğer Tokyo başarılı olamazsa, diğer merkez bankaları da kendi para birimlerini korumak için benzer adımlar atmak zorunda kalabilir. Güney Kore, Çin ve Tayland gibi ülkeler şimdiden döviz rezervlerini artırmaya başladı. Öte yandan, Japonya'nın büyük miktarda ABD tahvili satması durumunda, ABD faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir ve bu da küresel risk iştahını azaltabilir. IMF, Japonya'nın müdahalesini 'anlayışla karşıladığını' ancak temel reformların gerekli olduğunu vurguluyor. Çin'in yuanı da yenle birlikte değer kaybederken, iki ülkenin rekabetçi devalüasyon savaşına girmesinden endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın yen krizi ve olası müdahalesi, Türkiye ekonomisi için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da dolaylı etkiler yaratabilir. Gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarındaki oynaklık, Türk lirası gibi kırılgan para birimlerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle Japonya'nın faiz artırımına gitmesi durumunda, Asya'dan çekilen fonların Türkiye gibi yüksek faizli ülkelere yönelmesi mümkün olsa da, kısa vadede risk iştahındaki daralma nedeniyle bu etki sınırlı kalabilir. Ayrıca, yen üzerindeki baskının hafiflemesi, Asya ülkelerinin rekabet gücünü artırarak Türk ihracatçıları için dezavantaj yaratabilir. Türkiye'nin dış ticaret açığı ve döviz rezervlerinin durumu göz önüne alındığında, küresel döviz savaşlarının yakından takip edilmesi gerekiyor.
