Japonya, son haftalarda Hint-Pasifik bölgesinde deniz güvenliği işbirliğini önemli ölçüde artırdı. Tokyo, bu kapsamda Güneydoğu Asya ve Pasifik ada ülkeleriyle ortak tatbikatlar düzenlerken, kıyı devriye gemileri ve radar sistemleri gibi savunma ekipmanları sağladı. Bu girişimler, Japonya'nın bölgedeki istikrarı koruma ve Çin'in artan deniz faaliyetlerine karşı koyma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Japonya Başbakanı Fumio Kishida, geçen ay Endonezya ve Filipinler'e yaptığı resmi ziyaretlerde deniz güvenliği anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar, Japonya'nın bölge ülkelerine devriye botu ve eğitim desteği sağlamasını öngörüyor. Özellikle Güney Çin Denizi'nde doğal gaz rezervleri ve balıkçılık hakları konusunda anlaşmazlıklar yaşanan bölgede, Japonya'nın bu hamlesi dikkat çekiyor.
Uzmanlar, Japonya'nın sivil-askeri amaçlı bu yardımlarını 'Özgür ve Açık Hint-Pasifik' vizyonunun bir yansıması olarak görüyor. Tokyo, 2022'de kabul ettiği Ulusal Güvenlik Stratejisi'nde deniz güvenliğine verdiği önemi vurgulamış ve savunma harcamalarını 2027'ye kadar GSYH'nın %2'sine çıkarmayı hedeflemişti.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Japonya'nın bu girişimleri, bölgedeki deniz gücü dengesini etkileme potansiyeli taşıyor. Çin, Washington ve müttefiklerini 'çevreleme' politikası izlemekle suçlarken, Japonya'nın işbirliği çabalarını 'provokatif' olarak nitelendiriyor. Öte yandan, Avustralya, Hindistan ve ABD ile dörtlü diyalog (Quad) kapsamında yürütülen ortak tatbikatlar, bölgesel güvenlik mimarisini güçlendiriyor.
Japonya aynı zamanda Avrupa Birliği ve NATO ile de işbirliğini artırarak, Asya-Pasifik'te deniz güvenliğinin sağlanmasında Batılı müttefiklerle koordinasyon içinde hareket ediyor. Bu gelişmeler, küresel deniz güvenliği dinamiklerini şekillendirecek nitelikte.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya'nın deniz güvenliği konusundaki girişimleri, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki deniz politikalarına doğrudan etki etmese de, uluslararası deniz hukuku ve kıyı devletlerinin egemenlik haklarının korunması açısından emsal teşkil edebilir. Ayrıca, Japonya ile Türkiye arasında savunma sanayi alanında işbirliği potansiyeli bulunmaktadır. Ankara, Tokyo'nun askeri teçhizat ve teknoloji transferi konusundaki işbirliğini yakından izlemelidir. Bu gelişme, küresel düzeyde deniz güvenliğine verilen önemin arttığını göstermektedir.
