Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Pazar günü İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki savunma işbirliğinin arttığını vurguladı. Görüşme, Japonya, İngiltere ve İtalya'nın ortaklaşa yürüttüğü yeni nesil savaş uçağı programının finansmanına ilişkin belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. Takaichi, 'İngiltere, geniş bir yelpazede derinleşen bağlar göz önüne alındığında Japonya için çok önemli bir ortaktır' ifadelerini kullandı.
Artan Savunma İşbirliği ve Global Combat Air Programme
Japonya ve İngiltere, son yıllarda savunma alanında işbirliğini önemli ölçüde artırdı. İki ülke, İtalya ile birlikte, mevcut Typhoon ve F-35 savaş uçaklarının yerini alması beklenen yeni nesil savaş uçağını geliştirmek için Global Combat Air Programme (GCAP) adlı ortak bir proje yürütüyor. Ancak, projenin maliyetinin milyarlarca doları bulması beklenirken, fonlama konusundaki belirsizlikler devam ediyor. İngiltere, savunma bütçesindeki kısıtlamalar nedeniyle programa yeterli kaynağı ayırmakta zorlanırken, Japonya'nın da kendi bütçe öncelikleri bulunuyor. Takaichi ve Starmer'ın görüşmesinde, projenin ilerleyişi ve olası finansman modelleri ele alındı. İki lider, ortak projenin stratejik önemini vurgulayarak, işbirliğinin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.
Japonya, bölgesel güvenlik tehditlerine karşı savunma kabiliyetlerini güçlendirmek amacıyla son yıllarda askeri harcamalarını artırdı. Özellikle Çin'in artan askeri faaliyetleri ve Kuzey Kore'nin füze denemeleri, Tokyo'nun savunma politikasında daha aktif bir rol üstlenmesine neden oldu. Bu bağlamda, İngiltere gibi geleneksel müttefiklerle işbirliği, Japonya için stratejik bir önem taşıyor. Takaichi, görüşmede ayrıca Hint-Pasifik bölgesinde güvenlik işbirliğinin artırılması ve serbest ve açık bir Hint-Pasifik vizyonunun desteklenmesi konularını da gündeme getirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Japonya-İngiltere savunma işbirliği, sadece iki ülke arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda küresel güvenlik dinamiklerini de etkiliyor. İngiltere, Brexit sonrası küresel bir rol arayışında, Hint-Pasifik bölgesine yönelik ilgisini artırdı. 2021 yılında imzalanan Japonya-İngiltere Ortak Bildirisi, iki ülke arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini derinleştirmeyi hedefliyor. Ayrıca, İngiltere, Japonya ile bir Karşılıklı Erişim Anlaşması (RAA) imzalayarak, iki ülke askerlerinin ortak tatbikatlar ve operasyonlar için birbirlerinin topraklarına erişimini kolaylaştırdı. Bu anlaşma, İngiltere'nin Hint-Pasifik'teki askeri varlığını artırma çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
GCAP projesi, sadece askeri bir işbirliği değil, aynı zamanda teknolojik ve endüstriyel bir ortaklık olarak da değerlendiriliyor. Proje kapsamında geliştirilecek savaş uçağının, altıncı nesil teknolojilere sahip olması ve yapay zeka, ağ tabanlı savaş ve gelişmiş sensörler gibi özellikler içermesi planlanıyor. Bu ortak girişim, üç ülkenin savunma sanayileri arasında uzun vadeli bir işbirliği yaratmayı hedefliyor. Ancak, projenin maliyet ve zaman çizelgesi konusundaki belirsizlikler, ortaklar arasında zaman zaman gerilime yol açabiliyor. İngiltere'de hükümet değişikliği sonrası yeni başbakan Keir Starmer'ın savunma harcamalarına yaklaşımı, projenin geleceği açısından kritik öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japonya ve İngiltere arasındaki savunma işbirliği, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir gelişmedir. Türkiye, kendi milli muharip uçağı KAAN projesini yürütmekte ve savunma sanayisinde yerli üretim kabiliyetlerini artırmayı hedeflemektedir. GCAP gibi uluslararası ortak projeler, Türkiye için hem fırsat hem de rekabet unsuru oluşturabilir. Türkiye'nin, özellikle hava savunma ve savaş uçağı teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltma çabaları, bu tür projelerin gelişimini etkileyebilir. Ayrıca, Japonya-İngiltere işbirliğinin Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengelerine etkisi, Türkiye'nin Asya-Pasifik ülkeleriyle olan ilişkilerini ve bölgesel stratejilerini şekillendirebilir. Türkiye'nin, kendi savunma sanayisi projelerini uluslararası işbirlikleriyle destekleme arayışı, bu tür gelişmeleri yakından izlemesini gerektirmektedir.
