Japonya, perşembe günü düzenleyeceği 30 yıllık devlet tahvili ihalesi ile yatırımcıların iştahını test edecek. Bu ihale, küresel çapta yaşanan tahvil satış dalgasının uzun vadeli getirileri neredeyse yirmi yılın en yüksek seviyelerine çıkardığı bir dönemde gerçekleşiyor. Piyasalar, Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) politika normalleşmesi ve ABD ile Avrupa'daki artan borçlanma maliyetleri arasında, bu ihracı yakından izliyor.
Küresel Tahvil Piyasalarındaki Satış Dalgası ve Japonya'nın Durumu
Geçtiğimiz haftalarda gelişmiş ülke tahvil piyasalarında belirgin bir satış baskısı yaşandı. ABD Hazine tahvillerinde getiriler, güçlü ekonomik veriler ve enflasyonun yapışkan seyretmesi nedeniyle Fed'in faiz indirimlerine geç başlayacağı beklentisiyle yükseldi. Avrupa'da ise ECB'nin sıkılaştırma adımlarının yanı sıra artan kamu borçlarına ilişkin endişeler getirileri yukarı çekti. Japonya'da da 10 yıllık tahvil getirisi, BoJ'un Mart ayında negatif faiz politikasına son vermesinin ardından yükseliş eğilimini sürdürdü. Bu ortamda, 30 yıllık tahvilin getirisi geçtiğimiz günlerde %2,15 seviyesini aşarak 2006'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bu durum, uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin artacağı beklentisini güçlendiriyor ve hükümetin devasa kamu borcunu yönetme kabiliyetine ilişkin soruları beraberinde getiriyor.
Uzmanlar, perşembe günkü ihalede zayıf bir talebin, Japonya'nın uzun vadeli tahvil piyasasında artan kırılganlığa işaret edebileceğini belirtiyor. Özellikle sigorta şirketleri ve emeklilik fonları gibi yerli kurumsal yatırımcılar, getirilerin daha da yükseleceğini öngörerek alımlarını erteleyebilir. Nomura Holdings'in baş oran stratejisti Naka Matsuzawa konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, 'Japon yatırımcılar ABD tahvillerindeki satış dalgasından etkileniyor ve bu durum yerel varlıklara olan talebi de baskılıyor.' ifadelerini kullandı. Matsuzawa, BoJ'un varlık alım programını azaltmasının ve gelecekte faiz artırımlarının uzun vadeli getiriler üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturacağını öngördü.
BoJ Politikaları ve Enflasyonist Baskılar
Japonya Merkez Bankası, 17 yıl aradan sonra Mart ayında faiz artırımına giderek politika faizini %0,10'a çıkarmıştı. Ancak BoJ Başkanı Kazuo Ueda, enflasyonun hedefe yakın seyrettiği sürece kademeli bir normalleşme sinyali verdi. Tokyo'da açıklanan verilere göre çekirdek enflasyon Nisan ayında %2,2 olarak gerçekleşti ve hizmet fiyatlarındaki artış sürüyor. Ücret artışları, geçtiğimiz yılın en güçlü seviyesinde seyrederken, bu durum BoJ'un 2025 yılında tekrar faiz artırabileceği beklentilerini güçlendiriyor. Para piyasaları, gelecek yıl sonuna kadar politika faizinin %1 seviyesine ulaşacağını fiyatlamış durumda. Bu beklentiler, uzun vadeli tahviller üzerinde yukarı yönlü baskı yaratıyor ve yatırımcıları sabit getirili menkul kıymetlerden uzaklaştırabiliyor. Öte yandan BoJ'un nisan ayında yaptığı piyasa operasyonlarında tahvil alımlarına devam etmesine rağmen, yüksek getiriler hükümetin borçlanma maliyetlerinde önemli bir artışa işaret ediyor. Japonya'nın kamu borcu, GSYH'sinin yaklaşık %250'si ile dünyanın en yüksek seviyelerinden birinde bulunuyor.
Hükümet, gelecek mali yıl için bütçe hazırlıklarını sürdürürken, artan borçlanma maliyetleri bütçe üzerinde baskı oluşturur. Maliye Bakanlığı'nın verdiği bilgilere göre, uzun vadeli tahvil ihraçlarının ağırlıklı olduğu yeni borçlanmalarda ortalama faiz oranı 2017'den bu yana en yüksek seviyeye çıkabilir. Bu da, Japonya'nın artan sosyal güvenlik harcamaları ve savunma bütçesi gibi kalemleri finanse edebilme konusunda yeni zorluklarla karşı karşıya olduğu anlamına geliyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Japonya'nın tahvil piyasasındaki dalgalanmalar, Asya'da ve küresel ölçekte önemli etkiler yaratabilir. Japonya, dünyanın en büyük kreditör ülkelerinden biri olarak, Japon yatırımcıların denizaşırı tahvillere olan talebi, Asya'daki diğer ülkelerin borçlanma maliyetlerini de doğrudan etkiliyor. Son dönemde Japon sigorta şirketleri ve emeklilik fonları, daha yüksek getiri arayışıyla Avustralya ve Yeni Zelanda gibi gelişmiş ülke tahvillerine yönelmişti. Ancak bu ülkelerdeki getirilerin görece düşük kalması nedeniyle, Japon yatırımcıların yurt dışına çıkışı sınırlı kaldı. Bununla birlikte, Japonya'daki uzun vadeli getirilerin yükselmesi, küresel tahvil piyasalarındaki satış dalgasını derinleştirebilir. Özellikle ABD ile Japonya arasındaki getiri farklarının daralması, yenin değer kazanmasına yol açarak küresel döviz piyasalarında oynaklığı artırabilir. Bu durum, ihracata dayalı Asya ekonomileri için rekabet gücü kaybı anlamına gelebilir.
Analistler, BoJ'un politika normalleşmesinin dünya genelinde merkez bankalarının izlediği sıkılaşma döngüsünün bir parçası olduğuna dikkat çekiyor. Ancak Japonya'nın sıfır faize yakın seviyelerden çıkışı, özellikle 'yen carry trade' pozisyonlarının çözülmesi riskini de beraberinde getiriyor. Gelişmekte olan ülke piyasaları, Japonya kaynaklı fon akışlarına duyarlı olduğu için, bu durum Asya borsalarında ve para birimlerinde ek baskı yaratabilir. UBS ekonomisti Masamichi Adachi, konuya ilişkin değerlendirmesinde 'Japonya'daki getiri artışı, Asya genelinde risk iştahını azaltabilir ve bu da bölgesel tahvil piyasalarında satış dalgasını körükleyebilir.' dedi.
Öte yandan, Japonya Maliye Bakanlığı'nın tahvil ihalesini iptal etmesi veya ertelemesi gibi bir durum söz konusu olmadığından, piyasalar perşembe günkü ihaleye kilitlenmiş durumda. İhalenin sonuçları, sadece Japonya'nın iç borçlanma dinamikleri açısından değil, aynı zamanda küresel risk iştahı ve gelişmiş ülke tahvil getirilerindeki seyir açısından da belirleyici olacak. Yatırımcılar, ihale sonrası açıklanacak olan talep oranlarına ve ortalama fiyata odaklanacak. Zayıf talep, yukarı yönlü getiri baskısını artırırken, güçlü talep mevcut satış dalgasında bir yavaşlamaya işaret edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, gelişmekte olan bir ekonomi olarak küresel faiz oranlarındaki değişimlere ve risk iştahına duyarlıdır. Japonya'daki tahvil getirilerindeki artış, küresel faizlerin yüksek seyretmesine katkıda bulunarak Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini dolaylı olarak yükseltebilir. Ayrıca, Japon yatırımcıların gelişmekte olan ülkelere yönelik fon akışlarında bir azalma, Türkiye'nin dış finansman koşullarını zorlaştırabilir. Ancak Türkiye'nin son dönemde ortodoks politikaları benimsemesi ve rezervlerini güçlendirmesi, potansiyel küresel şoklara karşı dayanıklılığı artırmaktadır. Yine de, küresel tahvil piyasasındaki dalgalanmaların Türk varlık fiyatları üzerinde kısa vadeli etkileri olabilir; bu nedenle piyasaların yakından izlenmesi gerekmektedir.
