Japon yeni, Londra işlem saatlerinde ABD doları karşısında yüzde 1,4'e varan değer kazancıyla 154,06 seviyesine yükselerek Şubat ayından bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu artış, Japonya ve ABD'nin koordineli müdahalesinin ardından ulaşılan zirvenin de üzerine çıkılması anlamına geliyor. BNY kıdemli stratejisti Geoff Yu, "bazı caydırıcı etkenlerin" piyasada belirleyici olduğunu belirtiyor. Yerin değer kazanması, küresel piyasalarda faiz oranı beklentileri ve jeopolitik gelişmelerle şekilleniyor.
Japon Yeni'nin Yükselişinin Arka Planı
Japon yeni, 2024 yılının büyük bölümünde ABD doları karşısında değer kaybederek tarihi düşük seviyelere gerilemişti. Bunun temel nedeni, Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) ultra gevşek para politikasını sürdürürken, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz oranlarını yüksek tutmasıydı. Ancak son haftalarda Fed'in faiz indirimine gideceğine dair beklentilerin güçlenmesi ve Japonya'nın para politikasında normalleşme adımları, yenin toparlanmasını destekledi.
Japonya ve ABD'nin ortak müdahalesi, Nisan ayında yenin aşırı değer kaybını durdurmak için yapılmıştı. O dönemde yen, 160 seviyesinin üzerine çıkarak 34 yılın en düşük seviyesini görmüştü. Müdahale sonrası yen bir miktar toparlanmış ancak kalıcı bir yükseliş trendi yakalayamamıştı. Şimdi ise piyasa dinamikleri değişmiş durumda. Fed'in Eylül ayında faiz indirimine başlayabileceği yönündeki sinyaller, doların genel olarak zayıflamasına yol açarken, yenin değer kazanmasını hızlandırdı.
Öte yandan, Japonya Merkez Bankası'nın tahvil alımlarını azaltacağı ve gelecekte faiz artırımına gidebileceği yönündeki beklentiler de yenin cazibesini artırıyor. BOJ Başkanı Kazuo Ueda, son açıklamalarında enflasyonun hedefe doğru ilerlediğini ve parasal genişlemenin kademeli olarak geri çekilebileceğini ima etti. Bu da piyasalarda yenin uzun vadeli değer kazanacağı algısını güçlendirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Japon yeninin değer kazanması, küresel carry trade işlemlerini de etkiliyor. Uzun süredir düşük faizli yen ile borçlanıp yüksek getirili para birimlerinde yatırım yapan yatırımcılar, yenin yükselişiyle pozisyonlarını kapatmaya başladı. Bu durum, özellikle gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir. Asya para birimleri arasında Güney Kore wonu ve Tayvan doları da yen karşısında değer kaybederek bölgesel rekabeti artırabilir. Çin yuanı ise kontrollü dalgalanma politikası nedeniyle sınırlı etkileniyor.
Japon ekonomisi için ise yenin aşırı değer kazanması ihracatçıları olumsuz etkileyebilir. Toyota, Sony gibi dev şirketlerin karlılığı, yenin seviyesine karşı hassas. Ancak hükümet, iç tüketimi canlandırmak için yenin aşırı zayıf olmasını da istemiyor. Bu nedenle Japonya, dengeli bir kur politikası izlemeye çalışıyor. ABD ile koordineli müdahaleler, yenin sert dalgalanmalarını önlemeyi amaçlıyor.
Küresel piyasalarda ise Fed'in faiz indirim döngüsüne girme olasılığı, dolar endeksinin gerilemesine neden olurken, altın ve gelişmekte olan ülke tahvillerine ilgi artıyor. Jeopolitik riskler, özellikle Orta Doğu'daki gerilim ve Ukrayna savaşı, güvenli liman talebini destekleyerek yenin değer kazanmasına katkı sağlıyor. Ancak uzmanlar, yenin yükselişinin sürdürülebilirliği için Japonya'nın yapısal reformları ve Fed'in politikalarının netleşmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Japon yeninin değer kazanması, Türkiye ekonomisi için dolaylı ancak önemli sonuçlar doğurabilir. Öncelikle, küresel carry trade pozisyonlarının kapanması, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışını azaltarak TL üzerinde baskı oluşturabilir. Türkiye, yüksek dış borç ve cari açık nedeniyle küresel risk iştahına duyarlı. Yenin güçlenmesi, Japonya'dan gelen doğrudan yatırımları da etkileyebilir; Japon şirketlerinin Türkiye'deki yatırımları kur farkı nedeniyle yeniden değerlendirilebilir. Ayrıca, doların zayıflaması, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini düşürerek enflasyonla mücadeleye olumlu katkı sağlayabilir. Ancak Fed'in faiz indiriminin zamanlaması ve jeopolitik gelişmeler, bu etkinin yönünü belirleyecek.
