İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, parlamentoda yapılan kritik bir seçim reformu oylamasında sürpriz bir yenilgi alarak siyasi kariyerinin en önemli sınavlarından birini kaybetti. Sağ koalisyon hükümetinin önerdiği ve doğrudan halk oylamasıyla cumhurbaşkanını seçme sistemini içeren anayasa değişikliği, mecliste yeterli çoğunluğu sağlayamadı. Yenilgi, muhalefet partilerinin Meloni’ye istifa çağrısı yapmasına yol açarken, gelecek yıl yapılması planlanan genel seçimler öncesinde siyasi dengeleri sarsmış durumda.
Gelişmenin arka planı
Meloni’nin İtalya’nın Kardeşleri partisi liderliğindeki sağ koalisyon, seçim sistemini değiştirerek halkın doğrudan cumhurbaşkanını seçmesini öngören bir anayasa değişikliği paketini meclise getirdi. Reform, mevcut parlamenter sistemin başkanlık modeline evrilmesini hedefliyordu. Ancak oylamada koalisyonun kendi içindeki küçük ortaklardan bile tam destek alamaması, reformun beklenenden daha büyük bir dirençle karşılaştığını gösterdi.
Oylama sonucunda 232 kabul oyuna karşılık 198 ret oyu çıkarken, anayasa değişikliği için gereken mutlak çoğunluğa (üçte iki) ulaşılamadı. Meloni ve partisi, reformu referanduma götürmeyi planlamış olsa da, meclis oylamasındaki bu yenilgi, referandum yolunun da zorlaşmasına neden oldu. Muhalefetteki Demokrat Parti ve 5 Yıldız Hareketi, “Meloni’nin kişisel hırsları için ülkeyi riske attığını” söyleyerek başbakanın derhal istifasını istedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İtalya’daki bu siyasi kriz, Avrupa Birliği’nin en büyük üçüncü ekonomisinde istikrarsızlık endişelerini artırdı. Meloni’nin AB kurumlarıyla zaman zaman gergin ilişkileri bilinirken, reformun başarısızlığı İtalya’nın iç siyasetine odaklanmasına ve AB reform gündeminden uzaklaşmasına yol açabilir. Avrupa basını, Meloni’nin yenilgisini popülist sağın Avrupa’daki yükselişine karşı bir denge unsuru olarak yorumlarken, krizin İtalya’nın AB fonlarını kullanma kapasitesini de etkileyebileceği belirtiliyor. Fransa ve Almanya'dan henüz resmi bir açıklama gelmezken, diplomatik kaynaklar İtalya’daki siyasi istikrarsızlığın AB’nin savunma ve göç politikalarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İtalya, Türkiye’nin Akdeniz’deki en önemli ticari ortaklarından biri ve NATO müttefiki. Meloni hükümetinin seçim reformu yenilgisi, İtalyan siyasetinde bir belirsizlik dönemi başlatabilir; bu da Türkiye-İtalya arasındaki enerji, savunma ve ticaret alanlarındaki işbirliğini kısa vadede etkileyebilecek bir faktördür. Özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve Libya dosyasında İtalya ile koordinasyon, Ankara için kritik öneme sahiptir. İtalya’daki siyasi istikrarsızlık, iki ülke arasındaki diyaloğu yavaşlatma potansiyeli taşımaktadır. Ancak Türkiye’nin, Meloni’nin olası bir erken seçime gitmesi durumunda yeni hükümetle de ilişkilerini sürdürme kapasitesi bulunmaktadır. Bu gelişme, Türkiye’nin İtalya ile mevcut anlaşmalarını gözden geçirmesine neden olabilecek bir sinyal olarak da yorumlanabilir.
