Nijerya kaynaklı Boko Haram'ı geride bırakan IŞİD'in Batı Afrika Vilayeti (ISWAP), Çad Gölü havzasında en baskın cihatçı güç haline geldi. Bir zamanlar yerel bir isyan olarak başlayan hareket, yapılandırılmış komuta sistemi ve güçlü toprak hakimiyetiyle artık Afrika'nın en büyük sınır ötesi güvenlik tehditlerinden biri olarak kabul ediliyor. Uzmanlar, ISWAP'ın yaklaşık 40 bin militanıyla Boko Haram'ı sayı ve etki bakımından gölgede bıraktığını belirtiyor.
Yükselişin Arkasındaki Faktörler
ISWAP'ın yükselişi, 2016 yılında Boko Haram'dan ayrılan bir grup militanın IŞİD'e bağlılık ilan etmesiyle başladı. IŞİD'den aldığı ideolojik ve lojistik destekle hızla büyüyen örgüt, Boko Haram'ın katı ve halkı hedef alan taktiklerinin aksine, yerel halkla daha ılımlı ilişkiler kurarak meşruiyet kazandı. ISWAP, vergi toplama, adalet dağıtma ve temel hizmetler sunma gibi yöntemlerle bölgede bir tür paralel yönetim oluşturdu. Örgüt, ayrıca gelişmiş silahlar ve iletişim ağları kullanarak Nijerya, Nijer, Çad ve Kamerun ordularına karşı başarılı saldırılar düzenledi.
BM verilerine göre, 2023 yılında Çad Gölü havzasında çatışmalar nedeniyle 5 milyondan fazla kişi yerinden edildi ve 30 bin kişi hayatını kaybetti. ISWAP'ın saldırıları, özellikle Nijerya'nın Borno eyaletinde yoğunlaşırken, örgütün kontrol ettiği bölgelerde insani kriz derinleşiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ISWAP'ın yükselişi, sadece Batı Afrika için değil, küresel güvenlik için de büyük bir tehdit oluşturuyor. Örgüt, Sahra Altı Afrika'da faaliyet gösteren diğer cihatçı gruplarla, özellikle Sahel bölgesindeki El Kaide bağlantılı oluşumlarla rekabet halinde. IŞİD'in genel stratejisi doğrultusunda, ISWAP yeni üyeler kazanma ve topraklarını genişletme çabasında. Son dönemde örgütün saldırılarının Nijer ve Kamerun'a sıçraması, sınır ötesi iş birliğinin önemini artırıyor. ABD, Fransa ve diğer Batılı ülkeler, bölge ülkelerine askeri eğitim ve istihbarat desteği sağlasa da, çatışmanın temel nedenleri olan yoksulluk ve yönetişim sorunları devam ediyor. Afrika Birliği'nin bölgedeki barış gücü operasyonları sınırlı kalırken, ISWAP'ın varlığı bölge istikrarını ciddi şekilde tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ISWAP'ın yükselişi, Türkiye'nin Afrika açılımı ve savunma politikaları açısından önemli bir güvenlik sınaması oluşturuyor. Türkiye, Nijer, Çad ve Somali gibi ülkelerle askeri iş birliği ve insani yardım anlaşmaları imzalarken, bu tür terör örgütlerinin yayılması bölgesel istikrarı tehdit ederek Türk yatırımlarını ve diplomatik angajmanı olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, IŞİD kökenli grupların küresel terör ağlarıyla bağlantısı, Türkiye'nin kendi sınır güvenliği ve terörle mücadele stratejileri açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir.
