İsviçre'de iş dünyası, hükümetin olası bir nüfus sınırlaması referandumunu kabul etmesi halinde bu önlemi sulandırmasını bekliyor. Ülkenin ana iş lobisi olan economiesuisse'nin Perşembe günü yayımladığı analize göre, şirketlerin büyük çoğunluğu mevcut düzenlemelerin yürürlükte kalacağına veya sınırlamanın uygulamada esnetileceğine inanıyor. Lobinin yaptığı ankete katılan 260 firmanın yüzde 65'i, hükümetin referandum sonrasında yasayı gevşeteceğini düşünüyor. Bu durum, İsviçre'de yabancı işgücüne bağımlı ekonominin, katı kotaların getireceği olumsuz etkilerden korunabileceğine işaret ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsviçre'de aşırı sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP), ülkedeki yabancı nüfusunun 10 milyonla sınırlandırılması için referandum kampanyası yürütüyor. 2023 sonunda 8,96 milyon olan nüfusun yaklaşık dörtte birini yabancılar oluşturuyor. SVP'nin önerisine göre, nüfus 10 milyonu aştığında otomatik olarak sınırlama getirilecek. Ancak iş dünyası, bu tür bir katı kuralın özellikle sağlık, inşaat ve teknoloji sektörlerinde ciddi işgücü açığına yol açacağını savunuyor. economiesuisse'nin raporu, şirketlerin yüzde 59'unun zaten mevcut işgücü sıkıntısı çektiğini, yüzde 55'inin ise yabancı çalışanların üretim için kritik olduğunu belirtiyor.
Referandumun ne zaman yapılacağı henüz net değil, ancak SVP'nin imza toplama süreci devam ediyor. Hükümet ve parlamento, öneriye karşı çıkıyor ancak referandumun başarılı olması halinde uygulamaya koymak zorunda kalacak. İş dünyasının beklentisi, tıpkı 2014'teki göçmen referandumunda olduğu gibi, hükümetin yasayı yorumlayarak veya ek düzenlemelerle etkisini azaltması yönünde. O dönemde de kabul edilen referandumun ardından AB ile ilişkiler bozulmadan, nüfus hareketlerine sınırlama getirilmemişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsviçre, nüfus artışı ve göç konusunda diğer Avrupa ülkeleriyle benzer tartışmalar yaşıyor. Özellikle İsviçre'nin AB ile imzaladığı kişilerin serbest dolaşımı anlaşması, ülkeye her yıl on binlerce AB vatandaşının gelmesine olanak tanıyor. Bu durum, konut sıkıntısı ve altyapı üzerinde baskı yaratırken, iş dünyası için hayati bir işgücü kaynağı oluşturuyor. Küresel ölçekte, birçok gelişmiş ekonomi benzer bir ikilemle karşı karşıya: İşgücü talebi ile yerli nüfusun göçe karşı tepkisi arasında denge kurmak. İsviçre'nin bu konudaki tercihi, diğer ülkeler için de bir örnek teşkil edebilir. Özellikle Brexit sonrası Birleşik Krallık ve AB ülkeleri, göç politikalarını yeniden şekillendirirken İsviçre modeline bakıyor
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre'deki bu gelişme, Türkiye açısından iki açıdan önem taşıyor. Birincisi, İsviçre'de yaşayan yaklaşık 120 bin Türk kökenli nüfus, olası bir nüfus sınırlamasından doğrudan etkilenebilir. İkincisi, Türkiye-AB ilişkilerinde göç ve vize serbestisi konuları gündemdeyken, İsviçre'nin referandumu Avrupa'daki genel göç karşıtı eğilimin bir yansıması olarak değerlendirilmeli. Türkiye'nin AB ile yürüttüğü Gümrük Birliği güncellemesi ve vize serbestisi müzakerelerinde, benzer popülist referandumların engelleyici rol oynayabileceği unutulmamalı. Ayrıca İsviçre, Türk yatırımcılar için önemli bir finans merkezi; bu tür kısıtlamaların yatırım ortamını etkilemesi de olasıdır.
