Uzun yıllardır dijital teknolojiyi eğitim sistemine entegre etmede öncü kabul edilen İsveç, sürpriz bir kararla önümüzdeki eğitim yılının güz döneminden itibaren okullarda cep telefonu kullanımını yasaklıyor. İsveç hükümeti, öğrencilerin dikkat dağınıklığını azaltmak ve akademik başarıyı artırmak amacıyla aldığı bu kararın, ülke genelindeki tüm ilk ve ortaokullarda uygulanacağını duyurdu. Eğitim Bakanı Lotta Edholm, yaptığı açıklamada, "Dijital cihazların sınıfta yarattığı dikkat dağınıklığı, öğrenme sürecine ciddi zarar veriyor. Bu yasakla birlikte öğretmenlerin sınıf yönetimini kolaylaştırmayı ve öğrencilerin yüz yüze etkileşimini artırmayı hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.
Dijitalleşmeden geri adım
İsveç, 2010'lu yılların başından itibaren okullarda tablet ve akıllı tahta kullanımını yaygınlaştırarak dünyaya örnek olmuştu. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, dijital araçların öğrenme üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koydu. Özellikle PISA sınavlarında İsveçli öğrencilerin okuma ve matematik becerilerinde gerileme yaşanması, eğitim politikalarının gözden geçirilmesine yol açtı. İsveçli psikolog ve eğitim uzmanı Sven Bjerstedt, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, "Ekran başında geçirilen süre arttıkça öğrencilerin dikkat süreleri kısalıyor. Kitap okuma alışkanlığı azalıyor. Bu yasak, öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmeleri için de önemli bir fırsat" dedi. İsveç hükümeti, yasağın uygulanması sırasında öğretmenlere takdir yetkisi tanıyacak; ancak ders sırasında telefon kullanımına izin verilmeyecek. Acil durumlar için okullarda belirlenmiş alanlarda kullanım mümkün olacak.
Avrupa genelinde benzer eğilimler
İsveç'in bu kararı, Avrupa'da yalnız değil. Fransa, 2018 yılında benzer bir yasak uygulamaya başlamıştı. Almanya'nın bazı eyaletleri de okullarda cep telefonu kullanımını sınırlandırdı. İngiltere'de ise okullar kendi kurallarını belirlemekte serbest. Avrupa Komisyonu, yakın zamanda yayımladığı bir raporda, dijital araçların eğitimde dengeli kullanımının önemine vurgu yapmıştı. Küresel ölçekte, Güney Kore ve Çin gibi teknoloji devi ülkeler de öğrencilerin dijital bağımlılığını azaltmak adına benzer adımlar atıyor. İsveç'teki sivil toplum kuruluşları, yasağın sosyal medyada geniş yankı uyandırdığını belirtirken, bazı veliler "çocukların okul sonrası iletişimini kısıtladığı" gerekçesiyle eleştiriyor. Ancak hükümet, yasağın başarılı olması halinde diğer İskandinav ülkelerine de örnek teşkil edebileceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, eğitimde dijitalleşme konusunda son yıllarda önemli adımlar atarken, İsveç'in bu deneyimi dikkatle izlenmelidir. Türkiye'de de okullarda cep telefonu kullanımı çoğunlukla yasak olmakla birlikte, uygulamada farklılıklar bulunuyor. İsveç'in 'dijital öncüden yasağa' dönüşümü, Türkiye'deki eğitim politikalarında dijital araçların verimliliğinin yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Özellikle PISA sonuçları ve öğrenci dikkat sorunları göz önüne alındığında, Türkiye'deki okullarda daha sıkı düzenlemeler gündeme gelebilir. Bu karar, Türk eğitim sisteminde ekran süresi ve dijital bağımlılıkla mücadele konusunda yeni bir tartışma başlatabilir.
