ABD'de doktorlar, özellikle karaciğer hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerin çiğ istiridye tüketiminden kaçınması gerektiği konusunda uyarıyor. Uzmanlar, deniz ürünlerinden kaynaklanan 'et yiyen bakteri' enfeksiyonlarının ölümcül olabileceğine dikkat çekiyor. Peki bu bakteri nasıl bulaşıyor, belirtileri neler ve Türkiye'de durum ne?
Et Yiyen Bakteri Nedir ve Nasıl Bulaşır?
Vibrio vulnificus adı verilen bakteri, sıcak deniz sularında doğal olarak bulunuyor ve özellikle çiğ veya az pişmiş istiridye, midye gibi kabuklu deniz ürünleriyle tüketildiğinde ciddi enfeksiyonlara yol açabiliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, her yıl yaklaşık 150 kişi bu bakteri nedeniyle hastalanıyor ve bunların yaklaşık üçte biri hayatını kaybediyor. Vanderbilt Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. William Schaffner, "Özellikle karaciğer hastalığı, diyabet veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler için bu enfeksiyon çok daha tehlikeli olabilir" diyor. Bakteri, deniz ürünlerinin tüketilmesiyle veya açık yaraların deniz suyuyla temasıyla vücuda girebiliyor.
Vibrio vulnificus enfeksiyonu, hızla ilerleyen cilt yaraları, ateş, titreme ve kan dolaşımı enfeksiyonuna neden olabiliyor. Vakaların çoğu yaz aylarında, deniz suyu sıcaklığının arttığı dönemlerde görülüyor. Dr. Schaffner, "Çiğ istiridye yemek, özellikle risk grupları için adeta bir kumar oynamak demektir" diyerek uyarıyor. Uzmanlar, deniz ürünlerinin iyi pişirilmesi, çiğ tüketimden kaçınılması ve açık yaraların deniz suyuyla temas etmemesi konusunda önerilerde bulunuyor.
Küresel Boyut: Değişen İklim ve Artan Risk
İklim değişikliği nedeniyle deniz suyu sıcaklıklarının artması, Vibrio vulnificus gibi bakterilerin yayılma alanını genişletiyor. Bilim insanları, daha önce kuzey enlemlerde görülmeyen bu bakterinin, deniz suyu sıcaklığı arttıkça yeni bölgelere yayıldığını belirtiyor. Özellikle ABD'nin doğu kıyısı ve Meksika Körfezi'nde vaka sayıları artış gösteriyor. Avrupa'da da benzer riskler tartışılıyor. Dünya Sağlık Örgütü, özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerin çiğ deniz ürünleri tüketmemesi gerektiğini vurguluyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), çiğ istiridye tüketiminin özellikle karaciğer hastalığı, hemokromatoz, diyabet ve kanser gibi kronik hastalığı olanlar için riskli olduğunu açıkladı. Ayrıca bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlar da risk altında. Uzmanlar, bu grupların çiğ deniz ürünleri tüketmemesi gerektiğini, alternatif olarak iyi pişmiş ürünlerin tercih edilmesini öneriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de deniz ürünleri tüketimi, özellikle kıyı bölgelerinde yaygın. Çiğ istiridye tüketimi ülkemizde sınırlı olsa da, deniz suyu sıcaklıklarının artmasıyla birlikte Vibrio türlerine bağlı enfeksiyon riski değerlendirilmeli. Türkiye'nin deniz ürünleri ihracatı ve turizm açısından, gıda güvenliği önlemlerinin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Sağlık Bakanlığı'nın risk gruplarını bilgilendirmesi ve deniz suyu kalitesinin izlenmesi, olası vakaların önlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin etkileri göz önünde bulundurularak, deniz ürünleri tüketim kültürümüzde çiğ ürünler konusunda farkındalık artırılmalıdır.
