İngiltere'nin Birkenhead kentinde yaşayan Tony*, her gün yerel bir spor merkezinde duş almak zorunda kalıyor. Çünkü ev sahibi, Tony'nin biriktirme hastalığı (istifçilik) nedeniyle banyosunu tamir etmeyi reddediyor. Tony'nin hikâyesi, Birleşik Krallık'ta giderek yaygınlaşan bir sorunun sadece bir örneği: İstifçiler, toplumdan dışlanma korkusuyla yardım aramaktan çekiniyor. Ancak bir konut derneği, bu soruna daha anlayışlı bir yaklaşım getirerek istifçilere özel bir destek grubu oluşturdu.
Gelişmenin arka planı: İstifçilik ve toplumsal damga
İstifçilik, kişinin eşyalarını atmakta aşırı zorluk çekmesi ve bunun sonucunda yaşam alanlarının sağlıksız bir hale gelmesi olarak tanımlanıyor. Dünya genelinde nüfusun yaklaşık %2-6'sını etkileyen bu rahatsızlık, genellikle utanç ve suçluluk duygusuyla gizleniyor. Birçok istifçi, evlerinin durumu nedeniyle sosyal hizmetlerden, sağlık çalışanlarından ve hatta ailelerinden yardım istemekten çekiniyor.
Birkenhead'deki konut derneği, bu sorunu fark ederek istifçi kiracılarına yönelik özel bir program başlattı. Program kapsamında, istifçilere profesyonel danışmanlık, temizlik hizmetleri ve düzenli takip desteği sağlanıyor. Derneğin yetkilileri, geleneksel 'cezalandırıcı' yaklaşımın yerine 'empati ve anlayış' temelli bir model benimsediklerini belirtiyor. Bu sayede, kiracıların yardım talebinde bulunma oranının arttığı gözlemleniyor.
Toplantılardan birinde konuşan Tony, durumunu şöyle özetliyor: 'İnsanlar evinize bakıp hemen yargılıyor. Kimse neden böyle olduğunuzu anlamaya çalışmıyor. Oysa bu bir hastalık, tembellik değil.' Tony gibi birçok istifçi, çocukluk travmaları, kayıp yaşamları veya depresyon gibi altta yatan psikolojik sorunlar nedeniyle bu davranışı geliştiriyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Birleşik Krallık'ta konut krizi ve istifçilik
Birleşik Krallık'ta istifçilik, sadece bireysel bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda bir konut politikası meselesi haline geldi. Artan kira fiyatları ve sosyal konut eksikliği, birçok kişiyi daha küçük ve kalitesiz evlere yöneltiyor. Bu durum, istifçiliği tetikleyen faktörlerden biri olarak görülüyor. Özellikle yaşlı nüfus arasında yaygın olan biriktirme alışkanlığı, evlerin sağlıksız koşullara dönüşmesine neden oluyor. Yerel yönetimler ve konut dernekleri, bu sorunla başa çıkmak için yeni stratejiler geliştirmek zorunda kalıyor.
Birkenhead'deki program, bu alanda öncü bir örnek olarak değerlendiriliyor. Benzer uygulamaların Glasgow ve Manchester gibi diğer büyük şehirlerde de yaygınlaştırılması planlanıyor. Uzmanlar, istifçiliğin yalnızca bireysel bir psikolojik sorun olmadığını, aynı zamanda toplumsal destek mekanizmalarının zayıflığına işaret ettiğini vurguluyor. Birleşik Krallık hükümetinin, bu konuda ulusal bir strateji belirlemesi ve konut politikalarını güncellemesi gerektiği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de istifçilik henüz Birleşik Krallık'taki kadar görünür bir sorun olmasa da, artan kentleşme ve konut sıkışıklığı nedeniyle benzer vakaların ortaya çıkması muhtemeldir. Özellikle büyük şehirlerdeki dar alanlarda yaşayan yaşlı nüfus, benzer davranış kalıpları geliştirebilir. Türkiye'deki konut dernekleri ve belediyeler, bu tür örnekleri inceleyerek istifçilere yönelik empati temelli destek programları oluşturabilir. Ayrıca, ruh sağlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve toplumsal farkındalığın artırılması, bu sorunun önlenmesinde etkili olabilir. Küresel bir perspektiften bakıldığında, istifçilikle mücadele, sürdürülebilir şehirler ve toplumsal refah hedefleriyle doğrudan ilişkilidir.
