İsrail Psikotravma Merkezi METIV'in kurucu direktörü Dr. Danny Brom, İsraillilerin ve dünya genelindeki Yahudi toplumunun, Holokost'tan bu yana tek bir günde yaşanan en büyük Yahudi yaşam kaybının yasını tutarken, temel güvenlik duygularının sarsıldığını ancak aynı zamanda olağanüstü bir dayanıklılık sergilediklerini belirtti. Angela Diffley'in konuğu olan Dr. Brom, travma sonrası dayanıklılık mekanizmalarını ve toplumsal yas sürecini değerlendirdi.
Olayın Arka Planı ve Psikolojik Etkiler
Dr. Danny Brom, Kudüs merkezli İsrail Psikotravma Merkezi METIV'in kurucu direktörü olarak, İsrail toplumunun son dönemde yaşadığı büyük kayıpların ardından psikolojik dayanıklılık konusunda önemli tespitlerde bulundu. Brom'a göre, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın gerçekleştirdiği saldırıda 1.200'den fazla İsraillinin hayatını kaybetmesi ve 250'ye yakın kişinin rehin alınması, İsrail toplumunda derin bir travma yarattı. Bu olay, Holokost'tan bu yana tek bir günde yaşanan en büyük Yahudi yaşam kaybı olarak kayıtlara geçti.
Dr. Brom, İsraillilerin yas sürecinde iki temel duygu arasında gidip geldiğini vurguladı: kaybın acısı ve "güvende olma hissi" arayışı. Uzman, travmanın bireysel düzeyde olduğu kadar toplumsal düzeyde de ele alınması gerektiğini, çünkü kolektif bir travmanın ancak kolektif dayanıklılıkla aşılabileceğini belirtti. METIV gibi kurumlar, hem bireysel terapiler hem de toplumsal eğitim programları aracılığıyla bu sürece katkı sağlıyor.
Psikotravma uzmanları, İsrail toplumunun dayanıklılığının altında yatan faktörleri şöyle sıralıyor: güçlü aile ve topluluk bağları, ulusal bir amaç etrafında birleşme, tarihsel travmalarla başa çıkma deneyimi ve etkili ruh sağlığı hizmetleri. Ancak Dr. Brom, bu dayanıklılığın sürdürülebilmesi için uzun vadeli psikososyal destek mekanizmalarının şart olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in yaşadığı bu travma, sadece bölgesel değil küresel bir etkiye sahip. Dünya genelindeki Yahudi toplulukları da bu olaydan derinden etkilendi. Antisemitizm vakalarında artış yaşanırken, birçok ülkede Yahudi cemaatleri güvenlik endişeleriyle karşı karşıya. Dr. Brom, diasporadaki Yahudilerin İsrail'deki olaylarla psikolojik olarak özdeşleştiğini ve bunun travmayı katmanlaştırdığını ifade ediyor.
Ortadoğu'da ise çatışma dinamikleri daha da karmaşık bir hal almış durumda. İsrail'in Gazze'ye yönelik operasyonları, bölgedeki insani krizi derinleştirirken, uluslararası toplumun tepkileri de çeşitlilik gösteriyor. Bir yandan İsrail'in güvenlik ihtiyacı vurgulanırken, diğer yandan Filistinli sivillerin yaşadığı acılar da dünya kamuoyunda yankı buluyor. Bu ikilem, çözüm arayışlarını daha da zorlaştırıyor.
Travma ve dayanıklılık konusu, sadece İsrail-Filistin çatışmasıyla sınırlı değil. Dünya genelinde savaş, terör ve doğal afetlerden etkilenen toplumlar için de bir model oluşturuyor. Dr. Brom'un çalışmaları, psikolojik dayanıklılığın nasıl inşa edilebileceğine dair evrensel ipuçları sunuyor. Özellikle topluluk temelli müdahalelerin ve erken müdahale programlarının önemi, uluslararası literatürde giderek daha fazla kabul görüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail-Filistin çatışmasında hem bölgesel bir aktör hem de insani yardım sağlayıcı olarak kritik bir konumda. İsrail'de yaşanan travma ve toplumsal dayanıklılık süreci, Türkiye'nin kendi güvenlik ve dış politika hesaplamalarını da etkiliyor. Ankara, Filistinlilerin yaşadığı acıları sürekli gündemde tutarken, aynı zamanda İsrail ile ilişkilerini normalleştirme çabalarını sürdürüyor. Bu denge politikası, Türkiye'nin hem Batı ile hem de bölge ülkeleriyle ilişkilerini yönetmesinde belirleyici oluyor. Ayrıca, Türkiye'nin kendi toplumsal dayanıklılığı açısından da deprem ve terör gibi travmalarla başa çıkma deneyimi, bu tür psikososyal destek modellerine ilgi duymasını sağlayabilir.
