İsrailli yerleşimciler, işgal altındaki Batı Şeria’da bulunan iki camiyi kundaklayarak büyük hasara yol açtı. Filistinli yetkililer, sabah saatlerinde köylere yakın mescitlerde yangın çıktığını ve duvarlara İbranice tehdit içeren grafitiler yazıldığını bildirdi. İsrail ordusu olayı doğrularken, faillerin kimliğini tespit edemediğini açıkladı.
Gelişmenin arka planı: Yerleşimci şiddetinde yeni dalga
Batı Şeria’nın kuzeyindeki Nebi Salah ve güneyindeki El-Halil bölgesinde bulunan iki cami, gece saatlerinde kimliği belirsiz kişilerce ateşe verildi. Filistin İtfaiyesi, yangınların büyük oranda söndürüldüğünü ancak mescitlerin iç kısımlarının kullanılamaz hale geldiğini belirtti.
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) yaptığı yazılı açıklamada, “sorumluların bulunması için soruşturma başlatıldığını” duyurdu. Ancak yerleşimci gruplara yakın kaynaklar, bu tür eylemlerin “misilleme” amacı taşıdığını iddia ediyor. Geçtiğimiz haftalarda Batı Şeria’da bir İsraillinin öldürülmesinin ardından yerleşimcilerin Filistin köylerine yönelik saldırılarının arttığı gözleniyor.
Uluslararası toplum, yerleşimci şiddetini kınarken, Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) 2024 yılında Batı Şeria’da 500’den fazla yerleşimci saldırısı kaydettiğini açıkladı. Bu saldırıların çoğunda İsrail askerlerinin müdahale etmediği veya faillerin yargılanmadığı belirtiliyor.
Bölgesel boyut: Gerilim tırmanıyor
Kundaklama olayı, İsrail-Filistin çatışmasının Gazze Şeridi dışındaki cephesinde de gerilimi artırıyor. Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas, “İsrail hükümetinin yerleşimci terörüne göz yumması kabul edilemez” diyerek uluslararası müdahale çağrısı yaptı. Ürdün ve Mısır hükümetleri olayı kınarken, Suudi Arabistan “camilerin kutsallığına saygısızlık” ifadeleriyle tepki gösterdi.
İsrail’de aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in, güvenlik güçlerine yerleşimcilere karşı daha az sert müdahale edilmesi talimatı verdiği yönündeki haberler, uluslararası camiada endişe yaratıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, “dini mekânlara yönelik saldırıları şiddetle kınadığını” ancak İsrail’in iç işlerine karışmak istemediğini belirterek dengeli bir tutum sergiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Batı Şeria’daki cami kundaklamaları, Türkiye’nin uzun süredir savunduğu “İsrail’in yerleşimci politikaları uluslararası hukuku ihlal ediyor” tezini bir kez daha doğruluyor. Ankara, özellikle kutsal mekânlara yönelik saldırıları gerek Filistin Yönetimi gerekse İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gündeme getirecektir. Türkiye’nin bölgede arabuluculuk rolü üstlenme çabaları, bu tür olayların artmasıyla daha da önem kazanıyor. Öte yandan, İsrail ile gelişmekte olan ticari ilişkilerin bu gerginlikten etkilenme olasılığı düşük olsa da, kamuoyundaki tepkiler hükümeti daha sert bir söylem kullanmaya itebilir.
