İsrail, Yunanistan'a 22 adet çalıntı antik eseri iade etti. Yunanistan Kültür Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, eserler arasında M.Ö. 4. yüzyıla ait pişmiş toprak figürinler, Roma dönemi cam eserler ve Bizans dönemi seramikleri bulunuyor. İade, iki ülke arasındaki kültürel işbirliğinin yanı sıra siyasi ve ekonomik ilişkilerin güçlendiği bir dönemde gerçekleşti.
İadenin arka planı ve detaylar
Yunanistan Kültür Bakanlığı, eserlerin yasa dışı yollarla Yunanistan'dan çıkarıldığını ve İsrail'de bir müzayedede satışa sunulduğunu belirledi. İsrail Eski Eserler Kurumu ile yapılan ortak çalışma sonucunda eserler tespit edilerek el konuldu. İade töreni Kudüs'teki İsrail Müzesi'nde gerçekleşti ve törene Yunanistan Kültür Bakanı ile İsrail Eğitim Bakanı katıldı.
Eserler arasında en dikkat çekeni, M.Ö. 4. yüzyıla tarihlenen ve Tanagra figürini olarak bilinen pişmiş toprak heykelcik. Ayrıca Roma İmparatorluk dönemine ait cam kaseler, Bizans dönemine ait seramikler ve Helenistik döneme ait sikkeler de bulunuyor. Yunan yetkililer, eserlerin toplam değerinin yaklaşık 1 milyon euro olduğunu tahmin ediyor.
İsrail Eski Eserler Kurumu Başkanı, iadenin iki ülke arasındaki kültürel mirasın korunması konusundaki işbirliğinin bir göstergesi olduğunu belirtti. Yunanistan Kültür Bakanı ise yaptığı açıklamada, "Bu iade, kültürel mirasın korunması ve yasa dışı kaçakçılıkla mücadelede uluslararası işbirliğinin önemini gösteriyor" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu iade, Doğu Akdeniz'de son yıllarda yaşanan diplomatik gelişmelerin bir yansıması olarak görülüyor. İsrail ile Yunanistan arasında enerji, savunma ve turizm alanlarında artan işbirliği, kültürel alana da yansıyor. İki ülke 2021 yılında savunma anlaşması imzalamış ve ortak askeri tatbikatlar düzenlemişti.
Kültürel eser kaçakçılığı, özellikle çatışma bölgelerinde ve ekonomik kriz dönemlerinde artış gösteren küresel bir sorun. UNESCO verilerine göre, her yıl binlerce tarihi eser yasa dışı yollarla ülkelerinden çıkarılıyor. Yunanistan, son yıllarda ABD, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerden de çok sayıda eserin iadesini sağladı. 2022'de ABD'den 55 antik eser iade alınmıştı.
Uzmanlar, bu tür iadelerin ülkeler arasındaki güveni artırdığını ve kültürel diplomasinin bir aracı olarak kullanıldığını belirtiyor. İsrail'in bu adımı, Yunanistan ile ilişkilerini daha da derinleştirmeyi amaçladığı şeklinde yorumlanıyor. Aynı zamanda İsrail, uluslararası alanda kültürel mirasın korunması konusundaki taahhüdünü de göstermiş oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Yunanistan'a antik eser iadesi, Türkiye'nin kültürel miras diplomasisi açısından dolaylı da olsa bir emsal oluşturuyor. Türkiye, yurt dışına kaçırılan tarihi eserlerin iadesi için uzun yıllardır mücadele ediyor ve son dönemde bu konuda önemli kazanımlar elde etti. Ancak bu gelişme, Doğu Akdeniz'de Yunanistan-İsrail yakınlaşmasının bir yansıması olarak da okunabilir. Türkiye, bölgesel dengelerde kültürel işbirliklerinin siyasi ilişkileri güçlendirdiğini göz önünde bulundurarak, kendi kültürel varlıklarının iadesi konusunda uluslararası platformlarda daha aktif bir diplomasi yürütebilir. Ayrıca, İsrail ile ilişkilerde kültürel diplomasi kanallarının kullanılması, iki ülke arasındaki normalleşme sürecine katkı sağlayabilir.
