İsrail ve Lübnan hükümetleri, Çarşamba günü Washington DC'de yapılan görüşmelerin ardından ortak bir açıklama yaparak, İran destekli Hizbullah militan grubunun tüm ateşini kesmesi şartına bağlı olarak ateşkesi yenileme konusunda anlaştıklarını duyurdu. Anlaşmanın hemen ardından, kuzey İsrail'de hava saldırısı sirenleri çaldı, ancak herhangi bir can kaybı bildirilmedi. Ateşkes, bölgede haftalardır süren tansiyonun ardından geldi. ABD ve Fransa arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde, tarafların sınır güvenliği ve egemenlik konularında prensipte uzlaştığı belirtildi. Anlaşma metninde, Hizbullah'ın silahlı faaliyetlerinin durdurulması ve Lübnan devletinin güney sınırında kontrolü sağlaması gibi maddeler yer alıyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail ile Lübnan arasında 2006 yılından bu yana resmi bir ateşkes anlaşması bulunmuyor. Zaman zaman tırmanan çatışmalar, özellikle Hizbullah'ın İsrail sınırındaki askeri varlığı nedeniyle bölgede gerginlik yaratıyor. Son haftalarda, İsrail'in Suriye'ye yönelik hava saldırıları ve Hizbullah'ın bu saldırılara misilleme tehditleri, tansiyonu yükseltti. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ateşkesin yenilenmesinin bölgesel istikrar için kritik olduğunu vurguladı. Blinken, iki ülkenin de egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini belirterek, Hizbullah'ın İsrail sınırından çekilmesinin şart olduğunu ifade etti. Lübnan Başbakanı Necib Mikati, anlaşmanın Lübnan'ın toprak bütünlüğünü korumak adına önemli olduğunu ancak Hizbullah'ın anlaşmaya uyup uymayacağının belirsiz olduğunu söyledi. Mikati, Lübnan ordusunun güneyde konuşlanarak denetimi sağlayacağını ancak bunun Hizbullah'ın iş birliği olmadan mümkün olmayacağını dile getirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Ateşkesin yenilenmesi, Ortadoğu'da İran'ın nüfuz alanı ile İsrail arasındaki gerilimi azaltma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. İran, Hizbullah aracılığıyla Lübnan'da etkisini sürdürürken, İsrail ve ABD bu etkiyi sınırlamaya çalışıyor. Anlaşma, ABD'nin Çin ve Rusya ile rekabetinde stratejik bir öneme sahip olan enerji kaynaklarına erişimini de etkileyebilir. Doğu Akdeniz'deki doğal gaz yatakları ve deniz sınırı anlaşmazlıkları, bu ateşkesin bölgedeki yatırımların önünü açması açısından kritik. Ayrıca, Fransa'nın Lübnan'daki eski sömürge bağları ve Birleşmiş Milletler'in UNIFIL barış gücü misyonu, ateşkesin izlenmesinde önemli rol oynayabilir. Anlaşmanın başarısız olması halinde, çatışmaların genişleyerek Suriye ve Ürdün'ü de içine alabilecek bir bölgesel savaşa dönüşme riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve Lübnan'daki siyasi dengeler açısından önem taşıyor. Türkiye, Lübnan'da Sünni gruplarla yakın ilişkiler içinde olup, Hizbullah'ın güçlenmesini kendi çıkarlarına tehdit olarak görebilir. Ateşkesin sağlanması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de yürüttüğü enerji arama faaliyetleri ve Mavi Vatan doktrini açısından istikrarı destekleyebilir. Ancak, Hizbullah'ın ateşkesi ihlal etmesi durumunda bölgede yeniden tırmanacak gerilim, Türkiye'nin sınır güvenliğini de endişelendirebilir. Ankara, bu süreçte arabuluculuk rolü oynamasa da, dengeleri dikkatle izlemektedir.
