İsrail ile Lübnan arasında haftalardır süren diplomatik çabalar sonucunda varıldığı açıklanan anlaşma, ateşkesin uygulanmasındaki gecikmeler nedeniyle etkisiz kalmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL), Perşembe günü yaptığı açıklamada, güney Lübnan'da görev yapan bir barış gücü askerinin havan topu saldırısında hayatını kaybettiğini, birden fazla askerin de yaralandığını bildirdi. Olay, taraflar arasında varılan ateşkesin henüz tam anlamıyla yürürlüğe girmediğini ve bölgedeki gerginliğin sürdüğünü gözler önüne serdi.
Anlaşma ve ateşkesin askıda kalması
İsrail ve Lübnan arasında varılan anlaşma, sınır bölgelerindeki çatışmaların sona erdirilmesi ve tansiyonun düşürülmesi hedefiyle hazırlanmıştı. Ancak anlaşmanın imzalanmasının ardından ateşkesin uygulamaya geçirilmesi, taraflar arasındaki teknik görüşmelerin tamamlanamaması ve sahada yaşanan provokasyonlar nedeniyle bir türlü sağlanamadı. UNIFIL yetkilileri, özellikle güney Lübnan'da Hizbullah militanlarının ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) zaman zaman karşı karşıya geldiğini, bu durumun barış gücü askerlerini de risk altına soktuğunu belirtiyor. Perşembe günkü saldırı, bu riskin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti. UNIFIL, saldırının sorumlularının tespit edilmesi için soruşturma başlattı.
Anlaşma metninde, ateşkesin denetlenmesi için ortak bir mekanizma oluşturulması öngörülüyordu. Ancak bu mekanizmanın kurulumu, tarafların güvenlik kaygıları ve siyasi çekinceleri nedeniyle gecikti. İsrail, Hizbullah'ın güney Lübnan'daki askeri varlığını sürdürmesini ateşkesin önündeki en büyük engel olarak görürken, Lübnan tarafı İsrail'in hava sahası ihlallerine dikkat çekiyor. BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararına atıfta bulunan UNIFIL, iki tarafı da taahhütlerine uymaya çağırdı.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail-Lübnan sınırındaki gerginlik, Ortadoğu'nun zaten kırılgan olan güvenlik mimarisini daha da istikrarsızlaştırma potansiyeli taşıyor. Bölgede İran'ın nüfuz mücadelesi, Suriye iç savaşının yansımaları ve Filistin meselesi gibi faktörler, İsrail ve Lübnan arasındaki çatışmayı küresel bir boyuta taşıyor. ABD ve Avrupa Birliği, ateşkesin bir an önce uygulanması için arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Ancak Perşembe günkü saldırı, bu çabaların ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha hatırlattı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, olayı kınayarak taraflara itidal çağrısında bulundu. Uzmanlar, ateşkesin sağlanamaması durumunda bölgesel bir savaş riskinin arttığına dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Lübnan hattındaki bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarları ve bölgesel istikrar vizyonu açısından yakından takip edilmelidir. Türkiye, geçmişte Lübnan'da barışın tesisi için askeri ve diplomatik katkılarda bulunmuş; UNIFIL'e asker göndermiştir. Ateşkesin askıda kalması, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz yetki alanları gibi konularda Türkiye'nin karşı karşıya olduğu güvenlik risklerini artırabilir. Ayrıca, bölgesel bir çatışma, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki terörle mücadele operasyonlarını da olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, Ankara'nın BM nezdinde ateşkesin bir an önce uygulanması için girişimlerde bulunması ve taraflarla diyaloğu sürdürmesi beklenmektedir.
