İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi için hazırladığı 15 maddelik planı reddederek, Hamas'ın 'gerçek anlamda' silahsızlandırılması çağrısında bulundu. Bu gelişme, ateşkes görüşmelerinin kilitlendiği bir dönemde bölgedeki gerilimi yeniden tırmandırdı. Netanyahu'nun açıklaması, Trump yönetiminin bölgede kalıcı bir çözüm için ortaya koyduğu yol haritasının ilk ciddi engelle karşılaştığını gösteriyor. Peki, bu reddin ardından süreç nasıl şekillenecek?
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetiminin Gazze için hazırladığı 15 maddelik plan, ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, insani yardımların artırılması, yeniden imar sürecinin başlatılması ve nihayetinde iki devletli çözüm temelinde siyasi bir çerçeve oluşturulmasını öngörüyordu. Plan, özellikle Hamas'ın silahlı kanadının tasfiyesi ve Gazze'nin yönetiminde reform yapılması konularında net adımlar içeriyor.
Ancak Netanyahu, planı kamuoyu önünde reddederek, Hamas'ın silahsızlandırılmasının ancak 'tam ve geri dönüşü olmayan' bir süreç olması gerektiğini vurguladı. İsrail Başbakanı, mevcut koşullarda İsrail ordusunun Gazze'den çekilmesinin güvenlik risklerini artıracağını savundu. Bu açıklama, özellikle ABD'nin bölgedeki arabuluculuk çabalarına gölge düşürdü.
Uzmanlara göre, Netanyahu'nun bu tutumu aslında koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı partilerin baskısının bir sonucu. İsrail iç siyasetindeki bu dengeler, başbakanın esnek davranmasını zorlaştıran en önemli etkenler arasında gösteriliyor. Ayrıca, Gazze'deki rehinelerin serbest bırakılması konusundaki belirsizlik, planın uygulanabilirliğini daha da karmaşık hale getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu red kararı, bölgede yeni bir çatışma dalgasını tetikleme riski taşıyor. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler, taraflar arasındaki güven eksikliği nedeniyle zaten kırılgan bir zeminde ilerliyor. İsrail'in plana yanaşmaması, Arap ülkelerinin ve uluslararası toplumun tepkisini çekiyor.
Öte yandan, İran ve onun desteklediği gruplar, bu durumu 'İsrail'in barıştan yana olmadığının kanıtı' olarak yorumluyor. Bölgedeki askeri gerilim, özellikle Lübnan sınırında Hizbullah ile yaşanan çatışmaların da etkisiyle, topyekün bir savaşa dönüşme ihtimalini gündeme getiriyor. Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısında bulunurken, ABD'nin İsrail'e yönelik koşulsuz desteği, barış sürecini zayıflatan bir faktör olarak öne çıkıyor.
İsrail'deki sağ koalisyonun bu tutumu, aynı zamanda Filistin yönetimi ile ilişkileri de derinden etkiliyor. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, İsrail'in bu tavrının iki devletli çözümü imkânsız hale getirdiğini belirterek, uluslararası topluma daha etkin bir müdahale çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteğin arka planında, bölgesel istikrarı tehdit eden bir tablo ortaya koyuyor. Türkiye, daha önce Gazze'nin yeniden imarı için çeşitli inisiyatifler üstlenmişti; ancak İsrail'in plana yanaşmaması, bu çabaların akıbetini belirsizleştiriyor. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve bölgesel nüfuz mücadelesi açısından, Gazze'deki istikrarsızlığın sürmesi ciddi riskler barındırıyor. Ankara'nın, uluslararası toplumu İsrail üzerinde daha fazla baskı kurmaya çağırması ve Filistin yönetimiyle diplomatik temaslarını sıkılaştırması beklenebilir. Türkiye'nin insani yardım kurumları aracılığıyla Gazze'deki etkinliğini artırması, bölgedeki nüfuzunu pekiştirmek için önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
