İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, İsrail'in kendisine saldırmaya kalkışacak herhangi bir gelecekteki İran liderini "bertaraf edeceğini" söyledi. Bu tehdit, Tahran'da İran'ın öldürülen Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen devasa cenaze töreni sırasında geldi. Binlerce İranlı, Hamaney'in naaşının geçtiği güzergâhta toplanırken, Katz'ın sözleri bölgede tansiyonu daha da yükseltti.
Katz'ın tehditleri ve İran'ın yas atmosferi
İsrail Savunma Bakanı Katz, Kudüs'te düzenlediği basın toplantısında, "Herhangi bir gelecekteki İran lideri, eğer İsrail'i yok etmeye veya bize saldırmaya kalkışırsa, aynı akıbete uğrayacaktır. İsrail, kendisine yönelen her tehdidi bertaraf etme hakkına sahiptir ve bunu yapacak güce de sahiptir" ifadelerini kullandı. Katz'ın bu açıklamaları, Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran'da yas havası yaşanırken geldi. Tahran'da düzenlenen cenaze törenine milyonlarca kişinin katıldığı bildirildi. Hamaney'in halefi konusunda henüz net bir isim ortaya çıkmamış olsa da, İran yönetiminde sertlik yanlısı isimlerin öne çıktığı belirtiliyor.
İran'da Hamaney'in öldürülmesinden bu yana ilk kez bu kadar büyük bir toplumsal gösteri yaşanıyor. Cenaze törenine katılanlar, İsrail ve ABD karşıtı sloganlar atarken, İranlı yetkililer intikam yeminleri etti. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun üst düzey komutanlarından Hüseyin Selami, "Bu suçun cevabını en sert şekilde vereceğiz. Katillerin hesap verme zamanı yaklaştı" dedi. İran'ın Hamaney'in ölümünün ardından bölgesel politikalarında değişiklik olup olmayacağı merak ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Gerilim tırmanıyor
İsrail ile İran arasındaki gerginlik, son yıllarda artan bir şekilde devam ediyor. Özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleri (Hizbullah, Husiler vb.) aracılığıyla İsrail'e yönelik tehditleri, Tel Aviv yönetiminin sık sık sert açıklamalar yapmasına neden oluyor. Uluslararası toplum ise tarafları itidale çağırırken, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi İsrail'in yanında yer alıyor. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İsrail, kendini savunma hakkına tam olarak sahiptir. İran'ın nükleer silah edinmesine asla izin verilmeyecek" ifadelerini kullandı.
Bu gelişmeler, Ortadoğu'nun zaten kırılgan olan dengelerini daha da sarsma potansiyeli taşıyor. İran'ın Hamaney'in ölümü sonrası iç siyasi istikrarsızlık yaşaması, bölgesel güç mücadelelerini etkileyebilir. Aynı zamanda İsrail'in İran'a yönelik tehditleri, Tahran yönetiminin daha da radikalleşmesine yol açabilir. Bölgedeki diğer aktörler, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, gelişmeleri endişeyle izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail ile İran arasındaki bu son gerginlik, Türkiye'nin yakından takip ettiği bir konudur. Türkiye, hem İran ile ticari ve enerji bağları olan bir komşu, hem de İsrail ile son yıllarda normalleşme adımları atan bir ülkedir. Bu gerilimin tırmanması, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve güvenlik hedeflerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki İran destekli milislerin olası bir çatışmada aktif rol alması, Türkiye'nin güney sınırlarındaki güvenliği tehdit edebilir. Türkiye'nin, hem İsrail hem de İran ile diyalog kanallarını açık tutarak, olası bir çatışmanın önlenmesi için arabulucu bir rol üstlenmesi önemlidir.
