İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, 4 Haziran'da yaptığı açıklamada, ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki kara operasyonlarına bir süre daha devam edeceğini ve çatışmalar nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan Lübnanlı sivil halkın şimdilik geri dönüşüne izin verilmeyeceğini duyurdu. Katz, bu kararın güvenlik gerekçelerine dayandığını ve operasyonların İsrail'in kuzey sınırındaki tehditleri bertaraf etme hedefi doğrultusunda sürdüğünü belirtti. Açıklama, İsrail ile Lübnan arasında varılan ateşkesin kırılganlığını ve bölgedeki tansiyonun yüksek seyrettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı: Ateşkes Süreci ve İsrail'in Güvenlik Gerekçeleri
İsrail ile Hizbullah arasında haftalardır devam eden yoğun çatışmaların ardından uluslararası arabuluculukla bir ateşkes sağlanmıştı. Ancak Katz'ın açıklamaları, bu ateşkesin tam anlamıyla hayata geçmediğini ve İsrail'in kendi güvenlik kaygıları doğrultusunda hareket etmeye devam ettiğini gösteriyor. Savunma Bakanı, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki sivil yerleşimlerden uzakta, belirlenen güvenlik bölgesinde operasyonlarını sürdüreceğini ve bu bölgede Hizbullah'ın yeniden güçlenmesine izin verilmeyeceğini ifade etti.
Katz, Lübnanlı sivillerin geri dönüşüne izin verilmemesinin nedenini ise 'onların güvenliğini sağlamak' olarak açıkladı. Bakan, bölgedeki mayınlar ve patlamamış mühimmatın yanı sıra Hizbullah'ın halen varlığını sürdüren hücrelerinin oluşturduğu tehdide dikkat çekti. Ancak bu açıklama, Lübnan hükümeti ve uluslararası insan hakları örgütleri tarafından, sivillerin yerinden edilmesini meşrulaştırma girişimi olarak eleştirildi.
İsrail'in bu tutumu, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararına da aykırı bir durum oluşturuyor. Söz konusu karar, İsrail ile Lübnan arasındaki sınırda kalıcı bir ateşkes ve Lübnan'ın güneyinde yalnızca Lübnan ordusu ve UNIFIL'in (Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü) konuşlanmasını öngörüyor. İsrail'in operasyonları sürdürmesi, bu uluslararası mutabakatın ihlali anlamına geliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Tansiyonun Yayılma Riski
İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarını sürdürme kararı, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da hassas hale getiriyor. İran destekli Hizbullah'ın, İsrail'in bu tutumuna nasıl yanıt vereceği merak ediliyor. Hizbullah daha önce ateşkese uyacağını beyan etmiş olsa da, İsrail'in askeri varlığını sürdürmesi halinde gerilimin yeniden tırmanması muhtemel.
Bölgesel güçler ve Batılı ülkeler de gelişmeyi yakından izliyor. ABD, İsrail'in güvenlik kaygılarını anlamakla birlikte, ateşkesin tam olarak uygulanması çağrısında bulunuyor. Fransa öncülüğündeki Avrupa Birliği ise Lübnan'da istikrarın sağlanması için İsrail'e uluslararası hukuka uygun hareket etmesi yönünde baskı yapıyor. Bu durum, bölgedeki insani krizi daha da derinleştirme potansiyeli taşıyor: Yüz binlerce Lübnanlı evlerine dönemezken, İsrail'in kuzeyinde de yerinden edilmiş on binlerce İsrailli bulunuyor.
Uzmanlar, İsrail'in Lübnan'daki askeri varlığını sürdürmesinin, Hizbullah ile İsrail arasında daha büyük bir çatışma riskini artırdığına dikkat çekiyor. Özellikle İran'ın nükleer müzakerelerdeki tutumu ve bölgede artan vekalet savaşları, Lübnan cephesini daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Lübnan'daki operasyonları sürdürme kararı, Türkiye'nin bölgesel istikrar vizyonu açısından endişe vericidir. Türkiye, Lübnan'da kalıcı barış ve istikrarın sağlanması için uluslararası çabalara destek vermekte ve insani yardımlarını sürdürmektedir. Ateşkesin ihlali ve sivillerin mağduriyetinin devam etmesi, Türkiye'nin Birleşmiş Milletler nezdinde yürüttüğü diplomatik girişimleri zora sokabilir. Ayrıca, İsrail-Hizbullah çatışmasının tırmanması, Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliğini ve bölgesel ticaret yollarını olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bu gelişmeleri yakından izlemeli ve hem ikili düzeyde hem de uluslararası platformlarda İsrail'in uluslararası hukuka uygun davranması için çağrılarını sürdürmelidir.
