İsrail'in Güney Lübnan'a yönelik hava saldırıları, bölgedeki meyve bahçelerini ve tarlaları harap etti. Lübnanlı yetkililere göre, ülkenin tarım alanlarının beşte biri savaş boyunca hasar gördü. Bu durum, hem bölge halkının geçim kaynaklarını hem de ülkenin gıda güvenliğini tehdit ediyor. Çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde, özellikle zeytin ve narenciye ağaçları hedef alınırken, sulama sistemleri ve tarım aletleri de büyük ölçüde kullanılamaz hale geldi.
Tarım Alanlarına Yönelik Yıkımın Boyutları
Lübnan Tarım Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, savaşın başından bu yana 11 binden fazla hektar tarım arazisinin doğrudan isabet aldığı belirtildi. Bu alanların büyük kısmı, ülkenin güneyindeki sınır köylerinde yoğunlaşıyor. Bölge, daha önce de 2006 Lübnan Savaşı'nda benzer bir yıkımla karşı karşıya kalmıştı, ancak bu kez hasarın daha yaygın olduğu ifade ediliyor. Zeytin ağaçlarının yanı sıra, muz, portakal ve limon yetiştirilen bahçeler de bombalamalardan etkilendi. Çiftçiler, ürünlerini toplayamazken, toprağın savaşın ardından yeniden ekime uygun hale gelmesinin yıllar alabileceğinden endişe ediyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, Lübnan'ın güneyi ülkenin meyve üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını karşılıyor. Savaş nedeniyle bu üretim büyük ölçüde durma noktasına geldi. Ayrıca, hayvancılık da olumsuz etkilendi; sığır ve koyun sürüleri saldırılarda telef oldu. Lübnan'ın kuzeyindeki çiftçiler ise, güneyden kaçan ailelerin yanı sıra artan gıda talebini karşılamakta zorlanıyor. Ülkede zaten var olan ekonomik kriz, tarımsal üretimdeki bu düşüşle daha da derinleşiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Lübnan'daki tarımsal yıkım, sadece bölge halkını değil, aynı zamanda komşu ülkeleri de etkiliyor. Suriye ve Ürdün gibi ülkeler, Lübnan'dan meyve ve sebze ithal ediyor. Bu ürünlerin tedarikinde yaşanan aksama, bölgesel gıda fiyatlarını yükseltebilir. Öte yandan, çatışmaların çevresel etkileri de endişe verici. Kullanılan patlayıcılar ve topçu mermileri, tarım topraklarında ağır metal kirliliğine yol açıyor. Uzmanlar, bu kirliliğin insan sağlığına ve ekosisteme uzun vadeli zararlar verebileceğini belirtiyor.
Uluslararası toplumdan ise henüz somut bir yardım sinyali gelmiş değil. Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, Lübnan hükümeti tarım alanlarının rehabilitasyonu için uluslararası bağış çağrısında bulundu. Ancak mevcut siyasi belirsizlik ve devam eden çatışmalar, bu yardımların ulaştırılmasını engelliyor. Bölgede barışın tesisi sağlanamadığı takdirde, Lübnan'ın tarımsal üretiminin toparlanmasının yıllar alacağı tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki istikrarı açısından önemli bir sinyal. Lübnan'da tarımın çökmesi, bölgede insani krizi derinleştirerek yeni göç dalgalarına yol açabilir. Türkiye, daha önce Suriye kaynaklı mülteci akını nedeniyle benzer bir durum yaşamıştı. Ayrıca, Lübnan'ın tarımsal üretim kaybı, Doğu Akdeniz gıda ticaretini olumsuz etkileyerek Türkiye'nin bölge ülkelerine yönelik ihracatını sekteye uğratabilir. Türkiye'nin, insani yardım ve tarımsal kalkınma iş birliği kapsamında Lübnan'a destek vermesi, hem bölgesel istikrar hem de kendi ekonomik çıkarları açısından stratejik bir adım olabilir.
