İsrail Meclisi (Knesset), Çarşamba günü yapılan ilk okumada, Filistin Yönetimi'ne ait sözde "temizleme fonları"nın (clearance funds) dondurulmasına olanak tanıyan bir yasa tasarısını onayladı. Bu adım, uluslararası toplumun ve Birleşmiş Milletler'in uyarılarına rağmen, Filistin Yönetimi üzerindeki mali baskıyı önemli ölçüde artıracak bir hamle olarak değerlendiriliyor. İsrail günlük gazetesi Haaretz'in haberine göre, yasa tasarısı, İsrail'in Filistin Yönetimi adına topladığı ve daha önce dondurulmamış olan ek vergi ve harç gelirlerinin de dondurulmasına yetki verecek. Bu fonlar, Filistin Yönetimi'nin bütçesinin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturuyor ve maaş ödemelerinden kamu hizmetlerine kadar pek çok alanda hayati öneme sahip.
Yasanın arka planı ve kapsamı
Söz konusu yasa, İsrail ile Filistin Yönetimi arasındaki 1994 Oslo Anlaşmaları'na dayanan mali düzenlemeleri hedef alıyor. Bu anlaşmalar çerçevesinde İsrail, Filistin topraklarından geçen mallardan ve Filistinlilerden tahsil ettiği vergi ve gümrük gelirlerini düzenli olarak Filistin Yönetimi'ne aktarıyor. Ancak İsrail, zaman zaman bu fonları "güvenlik gerekçeleri" veya "teröre destek" iddialarıyla donduruyor. Yeni yasa tasarısı, bu dondurma yetkisini genişleterek, Filistin Yönetimi'nin uluslararası kuruluşlara (örneğin Uluslararası Ceza Mahkemesi) başvurması veya İsrail'e karşı yasal adımlar atması durumunda da fonların dondurulabilmesine imkan tanıyor. Tasarı, aşırı sağcı milletvekili Yitzhak Kroizer tarafından hazırlandı ve koalisyonun desteğini aldı. Yasanın nihai onay için üç okumadan geçmesi gerekiyor; ancak ilk okumada alınan bu karar, sürecin hızlandırılacağının işareti olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, zaten derin bir ekonomik krizle boğuşan Filistin Yönetimi'ni daha da zor durumda bırakacak. Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas, geçtiğimiz aylarda İsrail'in fonları kesmesi halinde yönetimi feshetme tehdidinde bulunmuştu. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi uluslararası aktörler, İsrail'i defalarca uyarmış ve bu tür adımların iki devletli çözümü baltalayacağını belirtmişti. Öte yandan, İsrail'in bu hamlesi, Hamas'ın 7 Ekim saldırıları sonrası tırmanan gerilimle birlikte, Batı Şeria'da güvenlik kaygılarını artırıyor. Bazı analistler, bu mali baskının Filistin Yönetimi'nin çöküşüne yol açabileceğini ve bunun da bölgede daha büyük bir istikrarsızlık yaratacağını öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin meselesine verdiği geleneksel desteği ve bölgedeki arabuluculuk rolünü doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, daha önce İsrail'in Filistin Yönetimi'ne ait fonları kesmesini kınamış ve bu tür adımların uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurgulamıştı. Ankara'nın, hem Filistin Yönetimi ile diplomatik ilişkilerini sürdürmesi hem de İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atması, bu konuda dengeli bir politika izlemesini gerektiriyor. Yasanın yürürlüğe girmesi, Türkiye'nin BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda Filistin'e mali destek çağrılarını artırmasına yol açabilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlığın Türkiye'nin güney sınırlarındaki güvenlik dinamiklerini olumsuz etkileme potansiyeli bulunuyor.
