İsrail yönetimi, yüksek mahkemenin Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin (ICRC) Filistinli mahkumlara erişimine izin verilmesi yönündeki kararına rağmen uygulamayı bloke ediyor. Ordu ve İsrail Cezaevleri İdaresi, güvenlik endişelerini gerekçe göstererek mahkeme kararını uygulamayı reddediyor. Bu durum, uluslararası insancıl hukukun açık ihlali olarak yorumlanırken, Filistinli yetkililer ve insan hakları örgütleri sert tepki gösteriyor. Gelişme, İsrail-Filistin çatışmasının en hassas konularından birine ışık tutuyor: binlerce Filistinlinin idari gözaltı da dahil olmak üzere çeşitli gerekçelerle alıkonulması ve uluslararası gözlemcilerin bu süreçten dışlanması.
Mahkeme kararı ve İsrail'in itirazı
İsrail Yüksek Mahkemesi, geçtiğimiz haftalarda Kızılhaç'ın Filistinli mahkumlara düzenli ziyaretler yapmasına izin verilmesi yönünde karar vermişti. Ancak İsrail Savunma Bakanlığı ve Şin Bet iç istihbarat servisi, bu ziyaretlerin güvenlik riski oluşturacağı gerekçesiyle kararın uygulanmasını engelliyor. Yetkililere göre, mahkumların serbest bırakıldıktan sonra militan faaliyetlere katılma ihtimali ve ziyaretler sırasında bilgi sızması endişeleri başlıca itiraz nedenleri. Mahkeme kararına rağmen, fiili durumda değişiklik olmaması, İsrail'in yargı denetimine rağmen yürütme erkinin kararları nasıl askıya alabildiğini gösteriyor. Bu durum, hukuk devleti ilkeleri ve kuvvetler ayrılığı bağlamında tartışmalara yol açıyor.
Filistin Esirler Cemiyeti verilerine göre, şu anda İsrail cezaevlerinde yaklaşık 4.700 Filistinli tutuklu bulunuyor. Bunlardan yüzlercesi idari gözaltı statüsünde, yani herhangi bir suçlamada bulunulmadan ve yargılanmadan alıkonuyor. Kızılhaç, 1967'den bu yana işgal altındaki topraklarda mahkumları ziyaret etme yetkisine sahip. Ancak İsrail, son dönemde ziyaretleri sık sık kısıtlıyor. Uluslararası toplum, Cenevre Sözleşmeleri'nin 126. maddesini hatırlatarak, işgal gücünün koruma yetkisini vurguluyor.
Bölgesel ve uluslararası tepkiler
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, İsrail'in Kızılhaç erişimini engellemesini 'uluslararası hukukun sistematik ihlali' olarak niteledi. Avrupa Birliği de konuya ilişkin endişelerini dile getirirken, ABD'nin sessiz kalması dikkat çekiyor. Filistin Yönetimi, konuyu Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşımayı değerlendiriyor. Bölgesel olarak, Mısır ve Ürdün arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırmış durumda. Bu gelişmeler, İsrail'in uluslararası alandaki yalnızlaşmasını hızlandırabilir. Kızılhaç ise mahkumların haklarına erişiminin engellenmesinin insani sonuçlarına dikkat çekiyor. Görüşmelerin askıya alınması, iki devletli çözüm olasılığını daha da zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel destek çerçevesinde bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Ankara, İsrail'in Kızılhaç erişimini engellemesini insancıl hukukun açık ihlali olarak değerlendiriyor ve Birleşmiş Milletler nezdinde girişimlerde bulunabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistinli gruplarla olan ilişkileri ve insani yardım koridorları bu tür engellemelerden etkileniyor. Bölgesel güç olarak Türkiye'nin, Filistin halkının temel haklarını savunma pozisyonu, İsrail'le ilişkilerinde bir baskı unsuru oluşturabilir. Orta Doğu'daki insani krizlerin çözümüne katkı sağlama hedefi doğrultusunda, Türkiye'nin uluslararası platformlarda daha aktif rol alması bekleniyor.
