İsrail'in Lübnan'a yönelik başlattığı geniş çaplı askeri operasyonlarda hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 322'ye yükseldi. Lübnan Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan son açıklamaya göre, çoğu sivil olmak üzere 4 bin 322 kişi hayatını kaybederken, 20 bin 485 kişi yaralandı. Saldırıların yoğunlaştığı güney bölgeleri başta olmak üzere ülke genelinde binlerce sivil evlerini terk etmek zorunda kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Lübnan'da 1,2 milyondan fazla kişi yerinden edilmiş durumda. Çatışmaların üçüncü haftasına girilirken, uluslararası insani yardım kuruluşları bölgede artan ihtiyaçlara dikkat çekiyor.
Saldırıların arka planı ve hedefleri
İsrail ordusu, Lübnan Hizbullahı'nın füze ve havan toplarıyla saldırılarına misilleme olarak 23 Eylül'de başlattığı hava harekatını kara operasyonuyla genişletti. Operasyon kapsamında Beyrut'un güney banliyöleri, Bekaa Vadisi ve güney Lübnan'daki köyler yoğun şekilde bombalanıyor. İsrail Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi, Hizbullah'ın askeri altyapısını tamamen yok etmeyi hedeflediklerini belirtirken, operasyonun birkaç hafta daha sürebileceğini ifade etti. Lübnan hükümeti ise sivil kayıpların yüzde 80'inin çatışmalarla doğrudan ilgisi olmayan insanlar olduğunu vurguluyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Lübnan'da 2006 savaşından bu yana en büyük yerinden edilme krizi yaşandığını açıkladı. Sivil altyapının hedef alınması nedeniyle su, elektrik ve sağlık hizmetlerinde ciddi aksamalar meydana geliyor.
Çatışmalar en yoğun şekilde sınır bölgesindeki Mecdel Selim, Ayta eş-Şa'b ve Bint Cübeyl gibi yerleşimlerde sürüyor. İsrail savaş uçakları, Hizbullah'a ait olduğu iddia edilen silah depolarını ve komuta merkezlerini vurduğunu duyururken, Lübnanlı yetkililer saldırılarda okul, hastane ve cami gibi sivil yapıların da zarar gördüğünü belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), bölgedeki sağlık tesislerinin yüzde 30'unun hasar gördüğü veya faaliyet dışı kaldığı uyarısında bulundu.
Bölgesel ve küresel yansımalar
İsrail-Lübnan çatışması, tüm Orta Doğu'da gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor. İran destekli Hizbullah, güney Lübnan'daki mevzilerinden İsrail'e roket ve füzeler fırlatırken, çatışmaların Suriye sınırına sıçrama riski bulunuyor. ABD ve Fransa başta olmak üzere batılı ülkeler, tarafları 21 günlük ateşkes önerisine uymaya çağırsa da, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu operasyonların durmayacağını açıkladı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) acil toplantı kararı alırken, Rusya ve Çin İsrail'e yaptırım uygulanması çağrısında bulundu. Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, sivil kayıpların kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısı yaptı. Lübnan Başbakanı Necip Mikati, ülkesinin bir felaketle karşı karşıya olduğunu belirterek, acil uluslararası müdahale talep etti.
Ekonomik açıdan bakıldığında, çatışmalar Lübnan'ın zaten kırılgan olan ekonomisini çöküşün eşiğine getirdi. Lübnan lirası değer kaybederken, temel gıda maddelerine erişim giderek zorlaşıyor. Dünya Bankası, ülkenin 2024 yılı GSYİH'sının yüzde 5 ila 7 oranında daralabileceği uyarısında bulundu. Öte yandan, İsrail'de de ekonomik faaliyetler sekteye uğrarken, ülkenin kuzeyinde yaşayan on binlerce kişi sığınaklara yerleşti. Bölgesel enerji arzı üzerindeki etkiler de endişe verici boyutlara ulaştı; İsrail doğal gaz sahalarının korunması için ek askeri önlemler alırken, Mısır ve Ürdün enerji tedarikinde aksama yaşanabileceğini bildirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Lübnan çatışması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, bölgede tırmanan gerilimin kendi sınırlarına sıçramasını engellemek için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Dışişleri Bakanlığı, taraflara itidal çağrısı yaparken, insani yardım ulaştırılması için koordinasyon çalışmaları yürütüyor. Ancak Türkiye'nin NATO müttefiki ABD ile ilişkilerinde bu kriz yeni bir sınav oluşturuyor. Aynı zamanda, sivil kayıpların artması Türk kamuoyunda tepkiye yol açarken, hükümet uluslararası hukukun üstünlüğü vurgusunu artırabilir. Orta Doğu'daki istikrarsızlığın Türkiye'ye yönelik güvenlik risklerini artırdığı ve bölgesel dengeleri yeniden şekillendirdiği göz ardı edilmemelidir.
