İsrail ve Lübnan arasında Birleşmiş Milletler ve ABD arabuluculuğunda yürütülen sınır müzakereleri, tarafların anlaşmaya varamaması üzerine bir gün daha uzatıldı. Güney Lübnan'daki Nakura kasabasında BM Geçici Gücü (UNIFIL) karargahında yapılan görüşmelerde kara sınırının çizilmesi ve tartışmalı bölgelerdeki egemenlik konuları ele alınıyor. İsrail heyetine Dışişleri Bakanlığı yetkilileri liderlik ederken, Lübnan heyeti ise Ordu Komutanı Tümgeneral Joseph Aoun başkanlığında müzakerelere katılıyor. İki ülke arasında 1949 Ateşkes Anlaşması'na dayanan sınır çizgisi olan Mavi Hat üzerinde uzlaşı sağlanmaya çalışılıyor.
Müzakerelerin arka planı
İsrail ile Lübnan arasındaki sınır anlaşmazlığı, 1948'deki Arap-İsrail savaşından bu yana devam ediyor. Her iki taraf da Birleşmiş Milletler tarafından tanınan sınır çizgilerinin ötesinde toprak talebinde bulunuyor. Özellikle Şeba Çiftlikleri olarak bilinen bölge ve Golan Tepeleri'nin bir kısmı uzun yıllardır anlaşmazlık konusu. Lübnan, İsrail'in 2000 yılında çekildiği bölgelerde hâlâ işgal altında olan topraklar bulunduğunu iddia ederken, İsrail ise 1978'de işgal ettiği güney Lübnan'dan tamamen çekildiğini savunuyor. ABD'nin arabuluculuk çabaları, bölgesel istikrarı sağlamak ve olası bir çatışmayı önlemek amacı taşıyor. Müzakereler aynı zamanda deniz sınırlarını ve doğal gaz yataklarının paylaşımını da kapsıyor; zira Doğu Akdeniz'de keşfedilen enerji kaynakları iki ülke arasında yeni bir gerilim unsurunu oluşturuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail-Lübnan müzakerelerinin uzaması, bölgedeki hassas dengeleri etkiliyor. Hizbullah'ın Lübnan siyasetindeki güçlü konumu, müzakerelerin sonuçlanmasını zorlaştırıyor. İran destekli Hizbullah, İsrail ile herhangi bir uzlaşmayı Lübnan'ın egemenlik haklarının ihlali olarak görebiliyor. ABD'nin arabuluculuk rolü ise, hem İsrail'e verdiği destek hem de bölgedeki nüfuz mücadelesi bağlamında değerlendiriliyor. Öte yandan, Birleşmiş Milletler 1701 sayılı kararı çerçevesinde bölgede barışı koruma misyonunu sürdürüyor. Müzakerelerin başarısız olması halinde, sınırda yeni bir çatışma riski artabilir. Enerji kaynaklarının paylaşımı konusu da bölgesel gerilimleri tırmandırabilecek potansiyele sahip. Doğu Akdeniz'deki doğal gaz yatakları, hem İsrail hem Lübnan için ekonomik bir fırsat sunarken, aynı zamanda anlaşmazlık nedeni olmayı sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Lübnan müzakereleri, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarları açısından yakından izlenmelidir. Türkiye, bölgede enerji işbirliği ve deniz sınırları konularında kendi haklarını koruma arayışında. Lübnan'la yapılacak bir anlaşma, Türkiye'nin Kıbrıs ve Mısır ile olan deniz yetki alanı sınırlamalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Hizbullah'ın müzakerelerdeki rolü, Türkiye'nin İran'la olan bölgesel rekabeti bağlamında değerlendirilmelidir. Barışçıl bir çözüm, bölgesel istikrara katkı sunarken, Türkiye'nin enerji güvenliği hedeflerine de olumlu yansıyabilir.
