İsrail ordusu, 5 Haziran 2025'te İran'ın güneybatısındaki Huzistan eyaletine bağlı Mahşehr şehrinde bulunan bir petrokimya tesisine hava saldırısı düzenlediğini doğruladı. Saldırı, İran'ın nükleer programına yönelik artan gerilimin ortasında, bölgesel enerji altyapısını hedef alan ilk doğrudan İsrail müdahalesi olarak kayıtlara geçti. İsrail, operasyonun İran'ın askeri amaçlı kullanılan kimyasal üretim kapasitesini engellemeyi hedeflediğini belirtirken, İranlı yetkililer saldırının sivil bir tesisi hedef aldığını ve büyük çaplı bir yangına yol açtığını duyurdu. Olayda can kaybı yaşanmadığı bildirilirken, bölgedeki enerji ve petrokimya tesislerinde güvenlik önlemleri artırıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Mahşehr petrokimya tesisi, İran'ın en büyük petrokimya komplekslerinden biri olup, ülkenin polipropilen, etilen ve diğer petrokimyasal ürün ihracatında önemli bir rol oynuyor. İsrail'in bu tesisi hedef alması, İran'ın nükleer programına yönelik baskıları artırdığı bir döneme denk geldi. Son haftalarda İsrail, İran'ın askeri nükleer faaliyetlerine destek sağladığı gerekçesiyle İran'ın enerji altyapısına yönelik tehditlerini yinelemişti. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini %60'a çıkardığını doğrularken, Batılı ülkeler Tahran'a yeni yaptırımlar uygulamayı değerlendiriyor. İsrail, bu saldırıyla İran'ın nükleer programının lojistik ve finansal kaynaklarını hedef aldığını iddia ediyor.
Saldırının hemen ardından İran Dışişleri Bakanlığı, uluslararası topluma çağrıda bulunarak İsrail'in 'terörist eylemini' kınadı ve misilleme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı. İran Devrim Muhafızları, ülkenin hava savunma sistemlerinin saldırı sırasında aktif olduğunu ancak İsrail'in insansız hava araçları ve füzelerinin tespit edilemediğini duyurdu. İran, ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) şikayette bulunacağını bildirdi. Bölgedeki diğer petrokimya tesislerinde güvenlik seviyesi yükseltilirken, İran'ın Huzistan eyaletinde olağanüstü hal ilan edildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu saldırı, İsrail-İran arasındaki gölge savaşın açık bir çatışmaya dönüşme riskini artırıyor. İki ülke arasında son yıllarda siber saldırılar, suikastler ve deniz sabotajları yaşanırken, doğrudan bir enerji tesisinin hedef alınması yeni bir eşik olarak değerlendiriliyor. ABD ve Avrupa Birliği, saldırı sonrası itidal çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri endişeyle gelişmeleri izliyor. Bölgesel güç dengeleri açısından, İsrail'in İran'ın ekonomik altyapısını hedef alması, Tahran'ın misilleme olasılığını artırıyor. İran, daha önce İsrail'e yönelik füze saldırıları düzenleme tehdidinde bulunmuş, Hizbullah ve Suriye'deki milis grupları aracılığıyla yanıt verme kapasitesini göstermişti. Küresel piyasalarda, saldırı haberiyle birlikte ham petrol fiyatları yükselişe geçti; Brent petrolü varil başına 82 dolar seviyesine ulaştı. Analistler, İran'ın Körfez'deki petrol geçiş yollarını tehdit etmesi durumunda küresel enerji arzında ciddi aksamalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'ın komşusu olarak bu gelişmeden doğrudan etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. Kuzey Irak ve Suriye'deki varlığı nedeniyle İran'ın misilleme olasılığı, Türkiye'nin sınır güvenliğini riske atabilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ettiği İran'dan doğalgaz ve petrol sevkiyatı tehlikeye girebilir. Bölgesel gerilim, Türkiye'nin Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji koridoru olma hedefini de olumsuz etkileyebilir. Ankara, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde olmasına rağmen, bu tür bir saldırının bölgede yeni bir kriz yaratması Türkiye'nin diplomatik dengelerini zorlayabilir. Türkiye'nin, hem İran'la ekonomik ilişkilerini korumak hem de NATO müttefiki İsrail'le bağlarını koparmamak adına hassas bir politika izlemesi bekleniyor.
