ABD Başkanı Donald Trump'ın İran nükleer anlaşmasından çekilme kararı, İsrail'i stratejik bir ikileme sürükledi. Washington'la yakın ilişkilerine rağmen Tel Aviv yönetimi, bölgede artan İran tehdidi karşısında yalnız kaldı. İç cephede ise siyasi krizler ve toplumsal bölünmeler derinleşirken, İsrail'in hayatta kalma kapasitesi sorgulanıyor. Özellikle eski Başbakan Benjamin Netanyahu yönetimindeki tartışmalı yargı reformu girişimleri, ülkede geniş çaplı protestolara yol açtı. Ordu ve istihbarat birimlerinde görev yapan binlerce yedek subayın görevi bırakma tehdidi, güvenlik zafiyeti endişelerini artırdı. Siyasi kutuplaşma, İsrail'in uzun vadede bölgesel caydırıcılığını zayıflatabilir.
Trump'ın İran Politikası ve İsrail'in Stratejik Yalnızlığı
Trump yönetimi, İran'la 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmadan (Kapsamlı Ortak Eylem Planı - KOEP) tek taraflı çekilerek, Tahran'a yönelik maksimum baskı politikasını benimsedi. Bu hamle, İsrail için diplomatik bir zafer gibi görünse de, anlaşmanın çökmesiyle İran'ın nükleer faaliyetlerini hızlandırmasına neden oldu. Tahran, uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'a çıkararak silah yapımına yaklaştı. Aynı zamanda İran, bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla İsrail'e yönelik tehditlerini artırdı. Hizbullah'ın Lübnan'daki füze cephaneliği genişlerken, Suriye'deki İran yanlısı milisler Golan Tepeleri yakınlarında mevzilendi. İsrail, bu tehditlere karşı düzenli hava saldırıları düzenlese de, tek başına sürdürülebilir bir caydırıcılık sağlamakta zorlanıyor. Avrupa Birliği ve diğer uluslararası aktörlerin Trump'ın politikasını desteklememesi, Tel Aviv'in diplomatik yalnızlığını pekiştirdi.
İç Siyasette Derinleşen Kriz: Yargı Reformu ve Protestolar
İsrail'in iç siyaseti, Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetinin yargı bağımsızlığını zayıflatmayı amaçlayan yasal düzenlemeleri nedeniyle kargaşa içinde. Şubat 2023'te sunulan yargı reformu tasarısı, Yüksek Mahkeme'nin hükümet kararlarını denetleme yetkisini sınırlarken, koalisyonun yargı atamalarında daha fazla söz sahibi olmasını öngörüyor. Muhalefet ve sivil toplum örgütleri, bu düzenlemenin demokratik denetimi ortadan kaldırarak ülkeyi otoriterleşmeye götüreceğini savunuyor. Haftalardır süren kitlesel protestolara yüz binlerce kişi katıldı. Ordu içinde yedek subayların protesto amaçlı görevi bırakma tehdidi, özellikle hava kuvvetleri ve istihbarat birimlerinde operasyonel kapasiteyi tehdit eder boyuta ulaştı. Bu durum, İsrail'in caydırıcılık gücünün temelini oluşturan askeri hazırlık seviyesini doğrudan etkiliyor. Analistler, iç bölünmelerin düşmanlar tarafından bir zafiyet işareti olarak algılanabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in iç ve dış siyasetindeki bu kırılganlık, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve bölgesel dengeler açısından önem taşıyor. İsrail'in zayıflaması, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği dinamiklerini etkileyebilir. Türkiye, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde, Tel Aviv'in iç istikrarsızlığı nedeniyle güvenilir bir ortaklık zemininde kayganlıklar yaşayabilir. Ayrıca, İran'ın nükleer faaliyetlerinin denetimsiz kalması, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarına doğrudan tehdit oluştururken, bölgesel bir silahlanma yarışını tetikleyebilir. Ankara, bu süreçte hem İran'la diyalog kanallarını açık tutmak hem de İsrail'le denge politikasını sürdürmek zorunda. ABD'nin İran politikasının yarattığı boşluk, Türkiye'nin bölgesel arabuluculuk rolünü öne çıkarabilir.
