Suriye'nin güneyinde yer alan Deraa vilayetinde İsrail güçlerinin ateş açtığı bildirildi. Middle East Eye'ın canlı blog akışında yer alan bilgilere göre olay, İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri faaliyetlerinin son halkası olarak kayda geçti. Deraa, 2011'de başlayan Suriye iç savaşının ilk protestolarına sahne olan ve rejim karşıtı hareketin sembol kentlerinden biri olarak biliniyor. İsrail ordusunun bölgede neden ateş açtığına dair resmi bir açıklama henüz yapılmadı; ancak olayın, İsrail'in Suriye'nin güneyinde son aylarda yoğunlaştırdığı operasyonlar zincirinin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Olayın arka planı ve Deraa'nın stratejik konumu
Deraa vilayeti, Ürdün sınırına yakınlığı ve İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri'ne komşuluğu nedeniyle stratejik bir öneme sahip. İsrail, uzun süredir Suriye'deki İran bağlantılı hedeflere ve Lübnan Hizbullahı'na silah sevkiyatı yapıldığını iddia ettiği güzergâhlara yönelik saldırılar düzenliyor. Son yıllarda İsrail'in Suriye'nin güneyine yönelik operasyonları, özellikle Deraa, Kuneytra ve Şam kırsalında yoğunlaşmış durumda. İsrail yönetimi, bu saldırıları "ileri savunma" ve "İran'ın Suriye'deki askeri varlığını engelleme" çerçevesinde meşrulaştırmaya çalışıyor.
Deraa, 2018'de Suriye rejimi ve Rusya'nın arabuluculuğuyla muhalif grupların kontrolünden çıkmış, ancak bölgede zaman zaman rejim güçleriyle yerel gruplar arasında çatışmalar yaşanmaya devam etmişti. 2021'de kentte patlak veren ve günlerce süren ayaklanma, rejimin bölgedeki otoritesinin ne kadar kırılgan olduğunu göstermişti. Bugün Deraa, rejim güçleri, yerel silahlı gruplar ve zaman zaman İsrail saldırıları arasında sıkışmış bir bölge olarak tanımlanıyor. İsrail'in burada ateş açması, bölgedeki hassas dengeleri daha da bozabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in Suriye'deki askeri faaliyetleri, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan güvenlik mimarisini daha da karmaşık hale getiriyor. İsrail'in kuzey sınırında Hizbullah ile yaşanan gerilim, Gazze'deki savaşın bölgesel yayılma riskini artırırken, Suriye'nin güneyindeki bu tür olaylar da İsrail'in çok cepheli bir tehdit algısıyla hareket ettiğini gösteriyor. Öte yandan Suriye rejimi, İsrail saldırılarına karşı genellikle sessiz kalıyor veya sınırlı bir kınama ile yetiniyor. Bu durum, rejimin İsrail ile doğrudan bir tırmanmadan kaçındığı şeklinde yorumlanıyor.
Uluslararası aktörler açısından bakıldığında, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığı ve İran'ın bölgedeki etkisi, İsrail'in operasyonlarını sınırlayan faktörler arasında. Ancak İsrail, son dönemde Rusya ile yaşadığı gerilime rağmen Suriye'deki saldırılarını sürdürüyor. ABD ise İsrail'in "kendini savunma hakkı"nı vurgularken, Suriye'nin toprak bütünlüğüne dair geleneksel söylemini yinelemekle yetiniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Suriye'nin güneyindeki Deraa vilayetinde İsrail güçlerinin ateş açması, Türkiye'nin güney sınırındaki güvenlik dengelerini doğrudan etkiliyor. Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğünü savunmakla birlikte, İsrail'in bölgedeki askeri faaliyetlerini yakından izliyor. Deraa'da yaşanan bu tür olaylar, İsrail'in Suriye'deki nüfuz alanını genişletme çabası olarak okunabilir ve bu durum, Türkiye'nin Suriye politikasında yeni güvenlik hesapları yapmasını gerektirebilir. Ayrıca, İsrail'in İran bağlantılı hedeflere yönelik saldırıları, Türkiye'nin İran ile yürüttüğü diplomatik dengeyi de zorlayabilir.
