İsrail ordusu, 8 Ekim 2023'te başlayan çatışmaların ardından Lübnan'ın güneyinde konuşlandırdığı Givati Tugayı'nın görevini tamamladığını resmen açıkladı. Perşembe günü yapılan açıklamada, tugayın sekiz aylık operasyon sürecinde Hizbullah'a ait altyapıyı hedef aldığı ve bölgedeki İsrail varlığını pekiştirdiği belirtildi. Ancak bu gelişme, İsrail'in Lübnan'ın çeşitli bölgelerindeki işgalini sonlandırdığı anlamına gelmiyor. Lübnanlı yetkililere göre, 7 Ekim 2023'ten bu yana devam eden İsrail saldırılarında 4 bin 298 kişi hayatını kaybetti, 10 binin üzerinde kişi yaralandı. Saldırılar özellikle güney Lübnan, Bekaa Vadisi ve başkent Beyrut'un güney banliyölerinde yoğunlaşıyor.
Givati Tugayı'nın Operasyonel Geçmişi ve Stratejik Rolü
Givati Tugayı, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) seçkin piyade birliklerinden biri olarak biliniyor. Tugay, son sekiz ay içinde Lübnan'ın güneyinde Hizbullah'ın sınır ötesi saldırı kapasitesini zayıflatmayı amaçlayan kara operasyonlarına katıldı. Operasyonlar kapsamında yüzlerce füze rampası, silah deposu ve tünel ağı imha edildiği iddia ediliyor. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri, İsrail'in hava ve kara saldırılarında sivil altyapıyı da hedef aldığını, çok sayıda sivilin yaşamını yitirdiğini rapor ediyor.
BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı, İsrail ile Lübnan arasında kalıcı ateşkes ve sınır güvenliğini öngörüyor. Ancak İsrail, kararın tam olarak uygulanmadığını gerekçe göstererek Lübnan topraklarındaki askeri varlığını sürdürüyor. Givati Tugayı'nın görevi devretmesi, yerine başka birliklerin konuşlanacağı anlamına geliyor. İsrail Genelkurmay Başkanlığı, Lübnan sınırında 'güvenlik bölgesi' oluşturma planlarını sürdürdüklerini ifade ediyor.
Lübnan'da İnsani Kriz ve Bölgesel Yansımalar
Çatışmaların derinleşmesiyle birlikte Lübnan, 2006 savaşından bu yana en büyük insani krizlerden birini yaşıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 1,2 milyondan fazla kişi yerinden edildi. Sağlık sistemi çökmüş durumda; hastaneler yetersiz kalırken, temiz su ve gıda erişimi giderek zorlaşıyor. İsrail'in hava saldırıları, sivil binalar, okullar ve hastaneler dahil olmak üzere çok sayıda yapıyı tahrip etti.
Bölgesel olarak, İran destekli Hizbullah'ın İsrail'e yönelik roket saldırıları sürüyor. Hizbullah, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına karşılık olarak Lübnan cephesini açtığını duyurmuştu. İsrail-Hizbullah çatışmaları, İsrail'in kuzeyinde 80 bin kişinin tahliye edilmesine neden oldu. ABD ve Fransa'nın arabuluculuk çabaları şu ana kadar somut bir ateşkes anlaşmasıyla sonuçlanmadı.
Diplomatik kaynaklar, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun yönetiminin, Lübnan'da geniş çaplı bir işgal yerine sınırlı kara operasyonlarını tercih ettiğini belirtiyor. Ancak Hizbullah'ın askeri kapasitesi, 2006'dan bu yana önemli ölçüde arttı. Uzmanlar, tam ölçekli bir savaşın bölgesel bir felakete yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki çatışmalar, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği ve bölgesel istikrar politikalarını doğrudan ilgilendiriyor. İsrail-Lübnan hattındaki gerilim, Doğu Akdeniz'de hidrokarbon arama faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Lübnan'daki insani yardım çabaları ve büyükelçilik faaliyetleri, çatışma ortamında daha kritik hale geliyor. Türkiye, hem Filistin hem Lübnan konularında arabuluculuk girişimlerini sürdürürken, bölgede yaşanan insani krizin derinleşmesi Ankara'nın BM ve İİT nezdindeki diplomatik inisiyatiflerini artırmasına yol açıyor. Uzun vadede, İsrail-Hizbullah çatışmasının yayılması, Suriye'deki durumu da etkileyerek Türkiye sınırında yeni bir güvenlik sorunu yaratabilir.
