Aşırı sağcı İsrail milletvekili Zvi Sukkot, işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan Ürdün Vadisi'ndeki Fasayel Havuzları (Fasayel Pools) arkeolojik alanında yeni bir yerleşim projesi başlatıldığını duyurdu. Sukkot'un açıklamasına göre proje, antik su havuzlarının restore edilerek yerleşimciler için organize bir yüzme alanı ve turistik tesise dönüştürülmesini içeriyor. Planın önümüzdeki aylarda hayata geçirilmesi hedefleniyor. Bu girişim, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen İsrail yerleşimlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor ve Filistin yönetimi ile uluslararası toplumun tepkisini çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Fasayel Havuzları, Ürdün Vadisi'nde yer alan ve tarihi öneme sahip bir arkeolojik sit alanıdır. Bölge, Roma dönemine kadar uzanan su yönetim sistemlerine ev sahipliği yapmaktadır. Sukkot, aşırı sağcı Dini Siyonizm partisinin bir üyesi olarak, Yahudi yerleşimlerini genişletmeye yönelik daha önce de benzer projeleri desteklemişti. Projenin finansmanının İsrail hükümeti tarafından sağlandığı bildiriliyor. İsrail'in 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria'daki yerleşimler, uluslararası hukuk ve BM kararları uyarınca yasa dışı kabul edilmektedir. Hamas ve Filistin İslami Cihat gibi gruplar, bu tür yerleşim faaliyetlerini provokasyon olarak nitelendiriyor ve bölgede gerginliği artırdığını belirtiyor. Sukkot'un projesi, Filistinlilerin tarihi ve kültürel mirasının gasp edildiği şeklinde yorumlanıyor.
Bölgesel ve Uluslararası Boyut
Bu girişim, İsrail-Filistin çatışmasında tansiyonu yükseltecek potansiyele sahip. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve ABD de dahil olmak üzere birçok ülke ve uluslararası kuruluş, İsrail yerleşimlerini uluslararası hukukun ihlali olarak görmektedir. Ancak İsrail'in aşırı sağcı koalisyon hükümeti, bu tür projeleri teşvik etmeye devam ediyor. Bölgedeki diğer aktörler, özellikle Ürdün ve Mısır, bu durumun istikrarı tehdit ettiğini düşünüyor. Fasayel Havuzları'nın bulunduğu Ürdün Vadisi, stratejik öneme sahip bir bölge ve burada yapılacak herhangi bir yerleşim faaliyeti, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini daha da zora sokuyor. Uluslararası toplumdan gelen kınama ve yaptırım çağrıları, şu ana kadar somut bir adıma dönüşmüş değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail yerleşim politikalarına karşı duruşuyla biliniyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgedeki insani ve hukuki endişelerini artırmakta ve Ankara'nın uluslararası platformlarda İsrail aleyhine daha sert söylemler kullanmasına yol açabilir. Ayrıca Türkiye-İsrail ilişkilerinde son dönemde yaşanan normalleşme çabalarını olumsuz etkileyebilir. Bölgesel bir güç olarak Türkiye, bu tür adımların barış sürecine zarar verdiğini vurgulamakta ve iki devletli çözümün önemini yinelemektedir. Türkiye'nin, Filistin Yönetimi ile iş birliğini derinleştirerek ve uluslararası kamuoyunu harekete geçirerek bu tür projelere karşı diplomatik girişimlerde bulunması beklenebilir.
