Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı, İsrail işgal güçlerinin Eylül ayında işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'ya 26 kez baskın düzenlediğini, Hebron'daki İbrahimi Camii'nde ise Müslüman ezanının 150 kez yasaklandığını açıkladı. Bakanlığın Salı günü yayımladığı raporda, işgalci güçlerin kutsal mekânlara yönelik ihlallerinin sistematik bir hal aldığı vurgulandı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, bu ihlaller Filistin topraklarında dini özgürlüklerin giderek daha fazla kısıtlandığını gösteriyor.
İhlallerin Arka Planı ve Ayrıntılar
Rapora göre, Eylül ayı boyunca İsrail polisi ve yerleşimci gruplar, Mescid-i Aksa'ya 26 ayrı baskın gerçekleştirdi. Bu baskınlar genellikle sabahın erken saatlerinde, Müslümanların ibadet için henüz camiye gelmediği saatlerde yapıldı. İsrail yetkilileri, söz konusu baskınları "güvenlik önlemleri" olarak nitelendirirken, Filistin tarafı bunları kutsal mekâna yönelik provokasyon olarak değerlendiriyor. Baskınlar sırasında zaman zaman yerleşimcilerin de caminin avlusuna girdiği ve provokatif eylemlerde bulunduğu belirtiliyor.
Öte yandan, işgal altındaki Batı Şeria'nın Hebron kentinde bulunan İbrahimi Camii'nde Eylül ayında ezan 150 kez engellendi. Bakanlık, İsrail askerlerinin caminin hoparlör sistemine müdahale ederek ezanın okunmasını fiilen yasakladığını kaydetti. İbrahimi Camii, hem Müslümanlar hem de Yahudiler için kutsal sayılan bir mekân olup, 1994 yılında yaşanan ve 29 Müslümanın hayatını kaybettiği saldırının ardından sıkı güvenlik önlemleri altında bulunuyor. Filistinliler, bu tür kısıtlamaların günlük yaşamı ve dini pratikleri doğrudan etkilediğini dile getiriyor.
Bakanlığın raporunda ayrıca, İsrail güçlerinin Mescid-i Aksa'nın kapılarında Filistinlilerin girişini kısıtladığı, bazı ibadet edenlere yönelik keyfi gözaltıların yaşandığı ve kutsal mekâna yönelik tahribatın da belgelendiği ifade edildi. Raporda, bu ihlallerin uluslararası hukuka ve Cenevre Sözleşmeleri'ne aykırı olduğu vurgulandı. Filistin Yönetimi, uluslararası toplumu İsrail'in bu uygulamalarına karşı somut adım atmaya çağırdı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Mescid-i Aksa, Müslümanlar için olduğu kadar Yahudiler için de kutsal kabul edilen ve statükosu uluslararası anlaşmalarla korunan bir mekân. İsrail'in 1967'de Doğu Kudüs'ü işgal etmesinden bu yana, caminin yönetimi Ürdün'e bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'ne (Awqaf) ait. Ancak İsrail polisi, zaman zaman caminin avlusuna girerek bu statükoyu ihlal ediyor. Bu tür baskınlar, Filistinliler ile İsrail güçleri arasında gerilimin tırmanmasına ve bölgede şiddet olaylarının artmasına neden oluyor.
Uluslararası toplum, özellikle Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı, İsrail'in kutsal mekânlara yönelik ihlallerini kınıyor. Ancak bugüne kadar etkili bir yaptırım mekanizması devreye sokulmuş değil. ABD yönetimi, her ne kadar gerilimin düşürülmesi çağrısı yapsa da, İsrail'e yönelik eleştirilerde bulunmaktan kaçınıyor. Avrupa Birliği ise zaman zaman açıklamalarla endişelerini dile getiriyor, fakat somut adımlar konusunda isteksiz davranıyor.
Bölgesel düzeyde ise Ürdün, Mescid-i Aksa'nın statükosunun korunması konusunda kendisini sorumlu hissediyor ve İsrail'in ihlallerini her fırsatta gündeme getiriyor. Türkiye de Kudüs davasının uluslararası platformlarda savunucusu olarak öne çıkıyor. Son yıllarda Türkiye-İsrail ilişkilerinde yaşanan normalleşme sürecine rağmen, Kudüs ve Mescid-i Aksa konusu iki ülke arasında hassas bir başlık olmayı sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mescid-i Aksa'ya yönelik ihlaller, Türkiye'nin Kudüs politikasında önemli bir yer tutuyor. Türkiye, kutsal mekânların statükosunun korunmasını uluslararası hukukun gereği olarak görüyor ve İsrail'in tek taraflı uygulamalarını kınıyor. Bu tür haberler, Türk kamuoyunda infiale yol açarak hükümet üzerindeki baskıyı artırıyor. Ayrıca, İslam İşbirliği Teşkilatı içinde Türkiye'nin öncülük ettiği girişimler, Filistin davasının canlı tutulmasını sağlıyor. Ancak son dönemde Türkiye-İsrail ilişkilerindeki yumuşama, Ankara'nın tepkisinin dozunu ayarlamasını gerektiriyor. Bölgesel istikrar açısından ise Mescid-i Aksa'daki gerilim, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da tansiyonu yükselterek Türkiye'nin güvenlik çevresini olumsuz etkiliyor. Türkiye'nin diplomatik kanalları etkin kullanması ve uluslararası platformlarda sesini yükseltmesi bekleniyor.
