İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un kıdemli bir danışmanının, İngiltere'de Reformist Yahudi cemaatini destekleyen ve İsrail yanlısı bir lobi grubu kurmak için yoğun çaba harcadığı ortaya çıktı. Middle East Eye'ın edindiği belgelere göre, danışman Yair Zilberman, “Reform Friends of Israel” adlı grubun oluşturulması için İngiltere'deki Reformist liderlerle bir dizi gizli toplantı yaptı. Girişimin amacı, İsrail'in uluslararası alandaki imajını güçlendirmek ve özellikle İngiltere'deki Yahudi toplumunun İsrail'e yönelik artan eleştirilerine karşı koymak olarak açıklandı. Zilberman'ın, İsrail hükümeti adına değil, cumhurbaşkanlığı ofisi bünyesinde hareket ettiği belirtiliyor. Bu durum, cumhurbaşkanlığının Geleneksel olarak siyasi olmayan yapısına rağmen, aktif bir lobi faaliyeti yürüttüğü yönünde soru işaretleri doğurdu.
Gelişmenin arka planı
Reformist Yahudilik, dünya genelinde en büyük Yahudi mezheplerinden biri olmasına rağmen, İsrail'de resmi olarak tanınmıyor ve Ortodoks hahamlığın tekelindeki dini kurumlar nedeniyle birçok kısıtlamayla karşı karşıya. İsrail'de Reformist bir düğünün geçerli sayılmaması, bu mezhebin İsrail devletiyle ilişkilerinde önemli bir gerilim kaynağı. İngiltere'de ise Reformist Yahudilik, ülkedeki en büyük ikinci Yahudi mezhebi konumunda ve İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin artan eleştirilerle dikkat çekiyor. Özellikle son yıllarda İngiltere'deki Reformist liderler, İsrail'in işgal politikalarını kamuoyu önünde eleştirmeye başladı. İşte bu noktada Zilberman'ın girişimi, İsrail'in İngiltere'deki Reformist cemaatle bağlarını güçlendirmeyi ve bu cemaatin İsrail karşıtı söylemlere kapılmasını engellemeyi hedefliyor.
Belgelere göre, Zilberman 2022 yılında İngiltere'yi ziyaret ederek Movement for Reform Judaism liderleriyle bir dizi toplantı yaptı. Bu toplantılarda, “Reform Friends of Israel” adlı grubun kurulması için bir yol haritası çizildi. Grubun amacı, İngiltere'deki Reformist Yahudilerin İsrail'e olan bağlılığını artırmak ve İsrail'in politikalarına yönelik eleştirileri yumuşatmaktı. Ancak bazı Reformist liderler, bu girişimin İsrail hükümetinin bir manipülasyon aracı olduğunu ve toplum içindeki farklı sesleri susturmayı hedeflediğini düşünerek mesafeli durdu.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, İsrail'in diaspora Yahudileriyle ilişkilerinde giderek artan bir kırılganlığı ortaya koyuyor. Özellikle ABD ve Avrupa'daki Yahudi toplumları, İsrail'in sağcı hükümetinin politikalarından rahatsızlık duyuyor. Reformist Yahudilik, bu toplumlar içinde en liberal ve eleştirel seslerin yükseldiği mezhep konumunda. İsrail'in bu mezhebi kazanma çabası, aslında kendi uluslararası meşruiyetini koruma stratejisinin bir parçası. Ancak başarılı olup olmayacağı belirsiz. İngiltere'deki Reformist liderlerin bir kısmı, İsrail ile diyaloğu sürdürmek istese de, Filistin hakları konusunda taviz vermeye niyetli değil. Bu durum, İsrail'in dış politikasında yeni bir sınav alanı yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atarken, bu tür girişimler Ankara'nın bölgedeki konumunu etkileyebilir. İsrail'in diaspora Yahudileriyle ilişkilerini güçlendirme çabası, Filistin meselesinde uluslararası kamuoyunu etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail'in işgal politikalarına yönelik eleştirileriyle biliniyor. Ancak son yıllarda enerji ve ticaret alanında İsrail'le işbirliğini artıran Türkiye, bu tür lobi faaliyetlerinin bölgesel dengelere nasıl yansıyacağını yakından izlemeli. Ayrıca, İsrail'in Reformist Yahudilerle kurmaya çalıştığı bu ittifak, Türkiye'nin Batı'daki Yahudi toplumlarıyla olan diyaloğunu da dolaylı olarak etkileyebilir.
