İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'da yeni yasa dışı yerleşim birimlerinin inşası için ihale sürecini başlattı. Bu adım, uluslararası hukuku açıkça ihlal ederken, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırma riski taşıyor. İsrail hükümeti, söz konusu ihalelerin Filistin topraklarının kalbinde yer alan bölgelerde yeni konut birimleri inşa etmeyi öngördüğünü duyurdu. Karar, Filistin yönetimi ve birçok ülke tarafından sert bir dille kınandı.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikası, 1967'den bu yana devam eden ve uluslararası toplumun defalarca kınadığı bir uygulama. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, bu yerleşimleri "uluslararası hukukun açık ihlali" olarak nitelendiriyor. Buna rağmen İsrail, son yıllarda yerleşim faaliyetlerini hızlandırmış durumda. Yeni ihalelerin özellikle E-1 bölgesi gibi stratejik öneme sahip alanlarda yoğunlaştığı, bu bölgenin iki devletli çözümü imkânsız hale getirebileceği belirtiliyor.
İsrail'in bu hamlesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmelerinin sekteye uğradığı bir dönemde geliyor. Filistin tarafı, bu tür tek taraflı adımların müzakere sürecini baltaladığını ve barış umudunu yok ettiğini ifade ediyor. Ayrıca, İsrail'in sağ kanat hükümeti, koalisyon ortaklarının baskısıyla yerleşimlere daha fazla yeşil ışık yakıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yasa dışı yerleşimler, yalnızca Filistinlilerin yaşamını zorlaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, bu politikaların bölgede yeni bir çatışma dalgası yaratabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, İsrail'i uluslararası hukuka uymaya çağırırken, ABD yönetimi ise kısmi bir destekle eleştirileri yumuşatmaya çalışıyor.
İsrail'in yerleşim politikaları, İbrahim Anlaşmaları ile başlayan normalleşme sürecine de gölge düşürüyor. Bölge ülkeleri, Filistin meselesi çözülmeden kalıcı bir barışın mümkün olmadığını sıklıkla dile getiriyor. Bu nedenle, yeni yerleşim ihaleleri sadece Filistin-İsrail çatışmasını değil, tüm bölgesel denklemi etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Batı Şeria'da yeni yerleşim birimleri inşa etme kararını kınayarak, bu adımın iki devletli çözüm vizyonunu ciddi şekilde baltaladığını ve bölgesel barışı tehdit ettiğini açıkladı. Ankara, uluslararası hukukun ve BM kararlarının açık ihlali olan bu tutumun kabul edilemez olduğunu vurguladı. Türkiye, Filistin davasına verdiği desteği ve Kudüs'ün statüsüne ilişkin hassasiyetini korurken, bu tür tek taraflı adımların barış sürecine geri dönüşü zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Ayrıca, Türkiye'nin bölgesel aktörlerle diyalog kurarak Filistinlilerin haklarını savunmaya devam edeceğini belirtmek gerekir.
