İsrail ve ABD, önümüzdeki iki hafta içinde sandık başına gidiyor. Farklı kıtalarda yapılacak bu seçimlerin sonuçları, sadece bu ülkeleri değil, küresel jeopolitiği ve dünya ekonomisini de derinden etkileyecek. BBC diplomatik muhabiri James Landale'in analizine göre, seçim sonuçları Orta Doğu barış sürecinden küresel ticaret dengesine kadar birçok alanda belirleyici olacak.
Seçimlerin Arka Planı
İsrail'de yapılacak seçimler, ülkenin son yıllardaki en çekişmeli seçimlerinden biri olarak görülüyor. Mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi ile muhalefet arasındaki yarış, özellikle yargı reformu ve Filistin meselesi etrafında şekilleniyor. ABD'de ise Başkan Joe Biden ile Cumhuriyetçi rakibi Donald Trump arasındaki mücadele, ülkenin iç politikasında derin kutuplaşmayı yansıtıyor. Her iki seçim de, pandemi sonrası ekonomik toparlanma, göç politikaları ve iklim değişikliği gibi küresel gündem maddeleri açısından kritik bir dönemeçte yapılıyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
ABD seçimleri, dünyanın en büyük ekonomisi ve askeri gücünün liderini belirleyeceği için küresel piyasalar üzerinde doğrudan etkili olacak. Biden'ın kazanması durumunda mevcut dış politika çizgisinin devamı beklenirken, Trump'ın zaferi transatlantik ilişkilerde ve ticaret anlaşmalarında önemli değişikliklere yol açabilir. İsrail seçimleri ise Orta Doğu'da barış sürecinin geleceğini belirleyecek. Netanyahu'nun yeniden seçilmesi, İsrail'in Filistin politikasında sert çizgisini sürdüreceği anlamına gelebilirken, muhalefetin kazanması iki devletli çözüm için yeni bir kapı aralayabilir. Ayrıca, İsrail'in İran'a karşı tutumu ve Suudi Arabistan ile normalleşme süreci de seçim sonuçlarından etkilenecek.
Seçimlerin ekonomik yansımaları da büyük önem taşıyor. ABD'de seçim belirsizliği, Fed'in para politikası kararlarını ve dolayısıyla küresel finans piyasalarını etkiliyor. İsrail'de ise siyasi istikrarsızlık, ülkenin teknoloji sektörü ve yabancı yatırımlar üzerinde baskı oluşturabilir. Her iki ülkenin seçim sonuçları, enerji fiyatlarından tedarik zincirlerine kadar geniş bir yelpazede dalgalanmalara neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem ABD hem de İsrail ile karmaşık ilişkilere sahip. ABD seçimleri, Türkiye-ABD ilişkilerinde F-35 programı, YPG/PKK konusu ve yaptırımlar gibi başlıklarda belirleyici olacak. Biden yönetimiyle yaşanan anlaşmazlıklar, Trump'ın olası dönüşüyle farklı bir boyut kazanabilir. İsrail seçimleri ise Doğu Akdeniz'deki denge ve Filistin meselesi açısından Türkiye'nin bölgesel politikalarını etkileyecek. Türkiye, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi sürecinde yaşanabilecek değişimleri dikkatle izliyor. Ayrıca, ABD'nin İran politikası ve İsrail'in İran'a yönelik tutumu, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrarı açısından kritik önemde. Seçim sonuçları, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
