İspanya'nın kuzeydoğusunda, turistik Costa Brava bölgesi yakınlarında cumartesi günü başlayan orman yangını, yüzlerce itfaiyecinin müdahalesine rağmen büyümeye devam ediyor. Yetkililer, yangının şiddetli rüzgar ve kuru havanın etkisiyle kontrolden çıktığını, şu ana kadar yaklaşık 2.000 hektarlık alanın kül olduğunu bildirdi. İtfaiye ekipleri, yerleşim yerlerini korumak için önlemler alırken, bazı köyler tahliye edildi. Bu arada komşu Portekiz'de de kuzey bölgelerinde birden fazla orman yangınıyla mücadele ediliyor. Lizbon yönetimi, yangınlarla başa çıkmak için Avrupa Birliği'nden yardım talep etti.
Yangınların arka planı ve müdahale çalışmaları
İspanya'nın Girona eyaletinde bulunan La Jonquera kasabası yakınlarında başlayan yangın, Costa Brava'nın popüler tatil bölgesine doğru ilerliyor. Bölge, yaz aylarında yoğun turist akınına uğrarken, yangın nedeniyle birçok otel ve kamp alanı boşaltıldı. İspanyol hükümeti, yangının söndürülmesi için askeri birliklerin de desteğiyle 500'den fazla itfaiyeciyi bölgeye sevk etti. Ayrıca havadan müdahale için 10 yangın söndürme uçağı ve helikopter görevlendirildi. Yetkililer, yangının çıkış nedeninin henüz belirlenemediğini, ancak bölgede etkili olan sıcak hava dalgası ve kuraklığın yangını körüklediğini ifade ediyor.
Portekiz'de ise Porto'nun kuzeyindeki dağlık bölgelerde çıkan birden fazla yangın, özellikle Viana do Castelo ve Braga bölgelerinde etkili oluyor. Ülke genelinde 700'den fazla itfaiyecinin görev yaptığı yangınlarda, bazı evler ve tarım alanları zarar gördü. Portekiz İçişleri Bakanı, durumun kritik olduğunu belirterek AB Sivil Koruma Mekanizması'nı devreye soktu. Fransa ve İspanya'dan yangın söndürme uçakları takviye olarak bölgeye gönderildi. İber Yarımadası'nda son yıllarda artan orman yangınları, iklim değişikliğinin etkisiyle yaz aylarında daha sık ve yıkıcı hale geliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İspanya ve Portekiz, her yaz düzenli olarak orman yangınlarıyla mücadele ediyor, ancak son yıllarda yangınların şiddeti ve sıklığı dikkat çekiyor. 2022 yılında Avrupa genelinde yaklaşık 1 milyon hektar alan yandı ve bu, kayıtlara geçen en yüksek rakamlardan biriydi. Uzmanlar, Akdeniz iklim kuşağında yer alan İber Yarımadası'nın, küresel ısınmanın etkisiyle daha kuru ve sıcak hava koşullarına maruz kaldığını, bunun da yangın riskini artırdığını vurguluyor. AB, orman yangınlarıyla mücadelede üye ülkeler arasında koordinasyonu sağlamak için Sabit Orman Yangını Önleme ve Müdahale merkezleri kurdu. Ayrıca, Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerine göre, 2023 yazında şu ana kadar yanan alan miktarı geçen yılın aynı dönemine göre daha düşük olsa da, sıcak hava dalgalarının uzun sürmesi halinde durumun kötüleşebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması ve benzer iklim koşullarına sahip olması nedeniyle İspanya ve Portekiz'deki orman yangınlarını yakından izlemektedir. Bu yangınlar, Türkiye'nin de özellikle yaz aylarında karşı karşıya kaldığı orman yangını riskini hatırlatmaktadır. 2021 yılında ülkemizde yaşanan büyük orman yangınlarının ardından alınan önlemler ve yangın söndürme kapasitesinin artırılması önem kazanmıştır. Ayrıca, AB Sivil Koruma Mekanizması'na Türkiye'nin de üye olması, bu tür afetlerde uluslararası iş birliğini güçlendirebilir. Küresel iklim değişikliğinin etkileri her geçen yıl daha belirgin hale gelirken, Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelede erken uyarı sistemleri, havadan müdahale kapasitesi ve toplumsal farkındalık çalışmalarına yatırım yapması hayati önem taşımaktadır.
