İspanya, İtalya'dan gelen ziyaretçilere yönelik geçici sınır kontrolleri başlatacağını duyurdu. Bu karar, Roma'nın Fas'ın Ceuta'ya yönelik kitlesel göç dalgasının ardından benzer önlemler almasına misilleme olarak geldi. Madrid yönetimi, Schengen bölgesinde serbest dolaşımın askıya alınması anlamına gelen bu adımın, İtalya'nın sınır politikalarına bir yanıt olduğunu açıkladı.
Gelişmenin arka planı
İtalya, geçtiğimiz haftalarda Fas'tan İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk şehri Ceuta'ya yönelik büyük bir göç dalgası yaşanmasının ardından sınır kontrollerini yeniden uygulamaya koymuştu. Bu göç dalgası, Fas ile İspanya arasındaki diplomatik krizin bir yansıması olarak değerlendiriliyordu. İtalya'nın bu hamlesi, Avrupa Birliği'nin (AB) ortak sınır politikalarına gölge düşürmüş ve üye ülkeler arasında gerilime neden olmuştu.
İspanya, İtalya'nın bu kararını 'tek taraflı' ve 'Avrupa ruhuna aykırı' olarak nitelendirerek, benzer önlemlerle karşılık vereceğini açıklamıştı. İspanya İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'İtalya'nın almış olduğu tedbirler, Schengen Anlaşması'nın temel ilkelerini ihlal etmektedir. Bu nedenle, İspanya olarak biz de İtalyan vatandaşlarına yönelik sınır kontrollerini geçici olarak başlatma kararı aldık' ifadelerine yer verildi.
Uzmanlar, bu adımın Avrupa'da sınır politikalarının giderek katılaştığı bir dönemde, Schengen bölgesinin geleceği açısından endişe verici olduğunu belirtiyor. Göçmen karşıtı söylemlerin arttığı Avrupa'da, üye ülkeler arasında dayanışmanın zayıfladığına dikkat çekiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Avrupa Birliği'nin göç ve sınır yönetimi politikalarında yaşanan derin çatlakları gözler önüne seriyor. İspanya ve İtalya, Akdeniz'de düzensiz göçün en yoğun yaşandığı iki ülke konumunda. Her iki ülke de yıllardır AB'nin göç yükünün adil paylaşılmadığını savunuyor. İtalya'nın geçtiğimiz aylarda göçmen kurtarma gemilerine limanlarını kapatması, Avrupa'da tartışmalara yol açmıştı.
Öte yandan, Fas ile İspanya arasındaki krizin derinleşmesi, AB'nin Kuzey Afrika ile ilişkilerini de olumsuz etkiliyor. Fas, Batı Sahra konusunda İspanya'nın tutumunu değiştirmesi karşılığında göçmen akışını kontrol etmeye çalışıyor. Bu durum, göçmenlerin bir pazarlık kozu olarak kullanıldığı eleştirilerini beraberinde getiriyor.
Avrupa Komisyonu, iki üye ülke arasındaki bu gerilimi yakından takip ettiklerini ve Schengen kurallarının ihlal edilmemesi için taraflarla görüştüklerini açıkladı. Ancak Komisyon'un somut bir adım atıp atmayacağı belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Avrupa Birliği'nin sınır politikalarındaki kırılganlığı bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, 2016 Göç Mutabakatı kapsamında AB ile düzensiz göçle mücadelede önemli bir rol oynuyor. Avrupa'daki sınır kontrollerinin artması, AB'nin göç konusunda daha güvenlikçi bir yaklaşıma yöneldiğini gösteriyor. Türkiye açısından, AB'nin göç yükünü paylaşmada isteksiz davranması, mutabakatın geleceğini tartışmaya açabilir. Ayrıca, benzer sınır kontrollerinin Türkiye-Yunanistan sınırında da gündeme gelmesi halinde, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde yeni bir kriz yaşanabilir.
