Londra — İngiltere hükümeti, İslamizm ile İslam arasındaki ayrımı netleştirmekte zorlanırken, ülkedeki Müslüman toplum ile devlet arasındaki gerilim artıyor. Başbakan Rishi Sunak yönetimi, aşırıcılıkla mücadele stratejisini güncellemeye çalışırken, İslam'ı bir din olarak hedef almadığını vurgulasa da, İslamizm olarak tanımlanan siyasi İslam hareketlerine yönelik tutumu belirsizliğini koruyor. Muhafazakâr hükümetin içinde, özellikle eski İçişleri Bakanı Suella Braverman döneminde sertleşen söylemler, Müslüman topluluklarda endişe yaratmış durumda.
İslamizm-İslam Ayrımı Neden Önemli?
İslamizm, siyasi bir ideoloji olarak İslam'ı bir yönetim sistemi ve toplumsal düzen modeli olarak görürken, İslam bir inanç sistemi olarak bireyin manevi hayatını düzenler. İngiltere'deki tartışma, bu iki kavramın kamu politikalarında sıklıkla karıştırılmasından kaynaklanıyor. Hükümetin 2023'te yayımladığı aşırıcılık tanımı, "İslamcı aşırıcılık" ifadesini kullanarak, şiddet içermeyen ancak demokratik değerlerle çatışan grupları da kapsayacak şekilde genişletilmişti. Ancak bu tanım, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenler tarafından eleştirildi; zira İslam'ı pratik eden sıradan Müslümanların da potansiyel hedef haline gelebileceği endişesi dile getirildi.
İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 2022-2023 yıllarında İngiltere'de dini nefret suçlarında yüzde 9 artış kaydedildi; bunların önemli bir kısmı Müslümanlara yönelik saldırılar. Öte yandan, güvenlik birimleri, İslamcı terör örgütlerinin propaganda faaliyetlerinin arttığını ve özellikle gençler arasında radikalleşme riskinin yükseldiğini belirtiyor. Hükümet, bu ikili tehditle mücadelede dengeli bir yol izlemeye çalışsa da, siyasi atmosfer kutuplaşmayı derinleştiriyor.
Muhalefetteki İşçi Partisi, hükümetin İslamofobi ile mücadelede yetersiz kaldığını savunuyor. Parti lideri Keir Starmer, "İslamizm bir tehdittir, ancak İslam'ı hedef almak yanlıştır. Müslüman toplumu dışlayan bir söylem, radikalleşmeyi daha da artırır" açıklamasında bulundu. Starmer, göçmen karşıtı ve İslamofobik söylemleriyle bilinen aşırı sağcı grupların yükselişine dikkat çekerek, toplumsal uyumun önemine vurgu yaptı.
Avrupa'da Yükselen Aşırı Sağ ve İslam Karşıtlığı
İngiltere'deki tartışma, Avrupa genelindeki benzer eğilimlerden bağımsız değil. Fransa'da Marine Le Pen'in Ulusal Birlik partisi, Almanya'da AfD, Hollanda'da Geert Wilders'in Özgürlük Partisi, İslam karşıtı söylemleriyle oy oranlarını artırıyor. Bu partiler, İslam'ı bir güvenlik tehdidi olarak çerçeveleyerek, Müslüman göçmenlere yönelik kısıtlayıcı politikalar talep ediyor. Avrupa Birliği Temel Haklar Ajansı'nın 2023 raporuna göre, AB ülkelerinde Müslümanlara yönelik ayrımcılık ve nefret söylemi son beş yılda belirgin şekilde arttı.
Uzmanlar, İslamizm ile İslam'ın karıştırılmasının iki yönlü bir tehlike yarattığını belirtiyor: Bir yandan İslamofobiyi körükleyerek toplumsal barışı zedeliyor, diğer yandan gerçek aşırıcı ideolojilerle mücadeleyi zorlaştırıyor. Oxford Üniversitesi'nden İslam araştırmaları profesörü Tariq Ramadan, "İslamizm bir siyasi ideolojidir ve eleştirilebilir; ancak İslam bir dindir ve korunmalıdır. Devletlerin bu ayrımı net yapması, hem güvenlik hem de özgürlük için elzemdir" değerlendirmesinde bulundu.
İngiltere'de Müslüman toplumunun temsilcileri, hükümetin kendilerini potansiyel şüpheli olarak görmesinden rahatsız. Müslüman Konseyi UK Başkanı Harun Khan, "Biz de aşırıcılığa karşıyız, ancak devletin bizi İslamizm ile özdeşleştirmesi kabul edilemez. Bu yaklaşım, toplumumuzu marjinalleştiriyor" dedi. Khan, hükümetin Müslüman sivil toplum kuruluşlarıyla diyalog kurması ve ortak strateji geliştirmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de İslamizm-İslam tartışması, Türkiye'nin Avrupa ile ilişkilerinde önemli bir başlık. Türkiye, İslam'ı siyasi bir araç olarak görmeyen laik bir devlet modeliyle, Batı'nın İslam'a yaklaşımını dikkatle izliyor. Avrupa'da yükselen İslam karşıtlığı, Türkiye'nin AB üyeliği sürecini ve vatandaşlarının Avrupa'daki durumunu doğrudan etkiliyor. Ayrıca, İslamofobinin artması, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu ve yumuşak gücünü zayıflatabilir. Türkiye, Avrupa'daki Müslüman toplulukların haklarını savunma konusunda kendisini sorumlu hissediyor; bu tartışma, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile diyaloğunda yeni bir gündem maddesi oluşturabilir. İslam ve İslamizm ayrımının net yapılması, Türkiye'nin de savunduğu bir ilke olarak öne çıkıyor.
