İngiltere'de siyasi dengeler sarsılıyor. Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümetinde, üst düzey bakanların özel olarak Starmer'dan istifa etmesini istediği yönünde haberler İngiliz basınında geniş yankı uyandırdı. İngiliz tarihinin en düşük onay oranlarına sahip başbakanlarından biri olarak gösterilen Starmer, geçtiğimiz ay yapılan yerel seçimlerde partisinin yaklaşık 1500 sandalye kaybetmesiyle sarsıldı. Bu kayıp, 1996'dan bu yana İşçi Partisi'nin gördüğü en ağır yerel seçim yenilgisi olarak kayıtlara geçti. Seçimlerde sadece iki ay önce yapılan genel seçimlerde büyük bir zafer kazanan Starmer, bu kez İngiltere genelinde belediye meclislerinde büyük bir oy kaybı yaşadı. İngiliz medyası bu tabloyu 'tarihi bir çöküş' olarak nitelendirirken, parti içinden gelen istifa çağrıları Starmer'ın liderlik koltuğunu sallamaya başladı.
İstifa çağrıları ve parti içi huzursuzluk
İngiliz basınına yansıyan haberlerde, ismi açıklanmayan bir kabine bakanı, Starmer'ın partiyi daha ileriye taşıyamayacağını ve 'bir an önce çekilmesi gerektiğini' söyledi. Bir diğer üst düzey yetkili ise Starmer'ın 'partiyi 1990'lardaki yenilgi serisine geri götürdüğü' yorumunu yaptı. Starmer, yerel seçim yenilgisinin ardından yaptığı konuşmada 'seçmenlerin mesajını aldığını' söylese de, bu açıklama parti içindeki hoşnutsuzluğu dindirmedi. İşçi Partisi'nin geleneksel kalelerinde bile oylarının ciddi oranda düştüğü görüldü. Özellikle İngiltere'nin eski sanayi bölgeleri olan 'Kızıl Duvar' olarak bilinen bölgelerde oyların erimesi dikkat çekti. Bu bölgeler, 2019 seçimlerinde Boris Johnson liderliğindeki Muhafazakar Parti'ye kayan işçi sınıfı oylarının yeniden kazanıldığı yerlerdi, ancak yeniden kaybedildi. Parti içindeki muhalifler, Starmer'ın 'sol kesime yeterince hitap etmediğini' ve 'merkez sağa fazla kaydığını' iddia ediyor. Öte yandan, Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın yerel seçimlerde kazandığı ezici zafer, İşçi Partisi içinde başka bir liderlik alternatifini gündeme getirdi. Burnham, partinin popüler yüzlerinden biri olarak öne çıkıyor ve Starmer'a karşı potansiyel bir rakip olarak değerlendiriliyor.
Küresel ve bölgesel yansımalar
İngiltere'deki bu siyasi kriz sadece iç politikayı değil, aynı zamanda ülkenin uluslararası itibarını ve diplomatik ağırlığını da etkileyebilir. Keir Starmer'ın istifası durumunda, İşçi Partisi'nin yeni lideri ve muhtemelen yeni başbakanı, olası bir erken genel seçim senaryosu ile karşı karşıya kalabilir. Bu belirsizlik, Brexit sonrası yeni bir yol haritası çizmeye çalışan İngiltere'nin dış politikasında da bir zayıflama olarak görülebilir. İngiltere, Ukrayna'daki savaşta önemli rol oynuyor ve ABD ile birlikte küresel güvenlik mimarisinde kritik bir aktör olarak öne çıkıyor. Starmer'ın zayıflaması ya da erken seçim süreci, İngiltere'nin NATO ve Avrupa Birliği ile ilişkilerinde bir istikrarsızlık yaratabilir. Avrupa Birliği ile ilişkileri düzeltme çabaları yürüten Starmer, Brexit'ten bu yana soğuyan ilişkileri onarmak için bir dizi girişimde bulunmuştu. Ancak siyasi belirsizlik, bu diplomatik girişimlerin akamete uğramasına yol açabilir. Ayrıca, İngiltere'deki siyasi kriz, batılı ülkelerde yükselen sağ popülizm karşısında sol partilerin yaşadığı genel bir çöküşün parçası olarak da okunabilir. Benzer bir çöküş Almanya'da Sosyal Demokrat Parti'nin anketlerde gerilemesiyle de gözlemleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu siyasi gelişmeler, Türkiye-İngiltere ilişkileri açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, dolaylı sonuçları olabilir. İngiltere, Türkiye için önemli bir ticaret ortağı ve NATO müttefikidir. Siyasi belirsizlik, özellikle Brexit sonrası imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın genişletilmesi gibi konularda müzakereleri yavaşlatabilir. Ayrıca, İngiltere'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu politikalarında İşçi Partisi yönetiminin değişmesi, Ankara'nın çıkarlarını etkileyebilecek yeni bir pozisyon anlamına gelebilir. Bununla birlikte, Starmer'ın istifa etmesi halinde yerine kimin geçeceği de önemli. Andy Burnham gibi daha sol bir adayın gelmesi, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve demokrasi karnesi gibi konularda daha eleştirel bir tutum sergilemesine yol açabilir.
