İşçi Partisi'nin genç işsizlikle mücadele için başlattığı ve "beceri devrimi" olarak adlandırdığı amiral gemisi çıraklık programı, sekiz ay içinde yalnızca 160 çırak kaydı alarak büyük bir yavaşlıkla başladı. Hükümet, parlamento döneminin sonuna kadar 30.000 başlangıç hedefine ulaşmayı planlıyor ancak uzmanlar, programın mevcut hızıyla bu hedefe ulaşmanın imkânsız olduğu uyarısında bulunuyor. Edinilen özel bilgilere göre, programın başlangıcındaki gecikmeler ve bürokratik engeller, gençlerin istihdamına yönelik bu kritik girişimin başarısını tehdit ediyor.
Programın Arka Planı ve Hedefler
İşçi Partisi, iktidara geldiğinde genç işsizliği azaltmak ve ülke genelinde beceri açığını kapatmak için iddialı bir çıraklık programı başlattı. Program, 16-24 yaş arası gençleri hedef alarak onlara hem teorik eğitim hem de işbaşı deneyimi sunmayı amaçlıyor. Hükümet, bu program aracılığıyla gençlerin istihdam edilebilirliğini artırmayı ve ekonomik büyümeyi desteklemeyi vaat etmişti. Ancak, programın ilk sekiz ayındaki düşük katılım, hedeflere ulaşılmasının önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
Programın yavaş ilerlemesinin arkasında bir dizi faktör yatıyor. İşverenlerin programa ilgisizliği, bürokratik süreçlerin karmaşıklığı ve pandemi sonrası ekonomik belirsizlikler, çıraklık başvurularının düşük kalmasına neden oldu. Ayrıca, hükümetin programı tanıtmak için yeterli kaynak ayırmaması ve işletmelere sağlanan teşviklerin yetersizliği de eleştiriliyor. Bazı işverenler, çırak istihdam etmenin maliyetli ve zaman alıcı olduğunu, ayrıca mevcut iş gücü piyasasında nitelikli çırak bulmanın zorluğunu dile getiriyor.
Muhalefet partileri ve sektör temsilcileri, hükümeti programı aceleyle başlatmakla ve yeterli planlama yapmamakla suçluyor. Gölge çalışma ve emeklilik bakanı, yaptığı açıklamada, "Hükümetin beceri devrimi söylemi, gerçeklerle örtüşmüyor. Gençlerimiz hâlâ işsizlikle boğuşurken, bu programın bu kadar yavaş ilerlemesi kabul edilemez" dedi. Sendikalar da programın gençleri düşük ücretli ve güvencesiz işlere yönlendirdiğini savunarak eleştirilerini dile getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Birleşik Krallık'ta yaşanan bu gelişme, diğer ülkelerdeki benzer genç istihdam programları için de bir uyarı niteliği taşıyor. Avrupa genelinde genç işsizlik oranları hâlâ yüksek seyrederken, hükümetlerin çıraklık ve mesleki eğitim programlarına yaptığı yatırımların etkinliği sorgulanıyor. Özellikle Almanya ve İskandinav ülkelerindeki başarılı çıraklık modelleri, işveren katılımının ve devlet teşviklerinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. İngiltere'deki bu yavaş başlangıç, Brexit sonrası iş gücü piyasasındaki belirsizlikler ve ekonomik durgunlukla birleştiğinde, gençler için daha da olumsuz bir tablo çiziyor.
Küresel ölçekte, genç işsizlik dünya genelinde bir sorun olmaya devam ediyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, 2023 yılında dünya genelinde 15-24 yaş arası gençlerin işsizlik oranı %15'in üzerinde. Pandemi sonrası ekonomik toparlanma sürecinde, birçok ülke genç istihdamını artırmak için benzer programlar başlattı. Ancak, bu programların etkinliği büyük ölçüde siyasi irade, işveren katılımı ve yeterli finansmana bağlı. İngiltere'deki örnek, kamu politikalarının sahada nasıl yavaş ilerleyebileceğini ve hedeflenen sonuçlara ulaşmanın göründüğü kadar kolay olmadığını gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki çıraklık programının yavaş ilerlemesi, Türkiye için de ders niteliğinde. Türkiye'de genç işsizlik oranı %20'nin üzerinde seyrediyor ve hükümetin mesleki eğitim ve çıraklık programlarına yönelik çabaları sürüyor. Ancak, İngiltere örneğinde olduğu gibi, işveren katılımının ve bürokratik süreçlerin iyileştirilmesi kritik önem taşıyor. Türkiye'nin kendi gençlik istihdam stratejisini oluştururken, başarısız olmuş programlardan çıkarımlar yapması ve işverenlere daha cazip teşvikler sunması gerekiyor. Ayrıca, programların etkinliğini artırmak için sürekli izleme ve değerlendirme mekanizmaları şart. Bu gelişme, Türkiye'nin genç işsizliğiyle mücadelesinde daha somut ve uygulanabilir adımlar atması gerektiğini gösteriyor.
