İngiltere, başkent Londra’da Farsça yayın yapan bir medya grubuna bağlı gazeteci Pouria Zeraati’ye yönelik bıçaklı saldırının ardından diplomatik düzeyde sert bir adım attı. Salı günü, İran’ın Londra’daki en kıdemli diplomatı olan Maslahatgüzar Mehdi Hosseini Matin, İngiltere Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı. Görüşmede, saldırının ardından mahkûm edilen iki Rumen vatandaşına verilen uzun hapis cezaları gündeme gelirken, Londra yönetiminin İran’ı bu tür eylemlerde parmağı olmakla suçladığı bildirildi.
Saldırının arka planı ve yargı süreci
Geçtiğimiz ay Londra’nın kuzeybatısındaki bir caddede meydana gelen saldırıda, İran asıllı gazeteci Pouria Zeraati, kimliği henüz belirlenemeyen iki kişinin bıçaklı saldırısına uğradı. Saldırıda ağır yaralanan Zeraati’nin durumunun ciddiyetini koruduğu öğrenildi. Olayın ardından yapılan polis soruşturması kapsamında iki Rumen uyruklu şüpheli, Marius Andrei Bucur ve Florin Iustin Badiu, kısa sürede yakalandı ve çıkarıldıkları mahkeme tarafından 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
İngiliz basınına yansıyan haberlerde, mahkemenin bu cezaları verirken saldırının “planlı ve organize” olduğuna hükmettiği belirtildi. Savcılık, zanlıların saldırıyı İran istihbaratı adına gerçekleştirdiğine dair güçlü kanıtlar olduğunu iddia etti. Londra Polisi’nden yapılan açıklamada ise soruşturmanın, İran’ın muhalif ve gazetecilere yönelik yurt dışı operasyonlarıyla bağlantılı olabileceği yönünde derinleştiği ifade edildi.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Olay, İran ile Birleşik Krallık arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da germiş durumda. İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Bu tür eylemlerin başkentimizde gerçekleşmesi kabul edilemez. İran’ın, muhaliflere yönelik yurt dışındaki saldırıları artık açık bir model haline gelmiştir” dedi. Bakanlık, İran maslahatgüzarına iletilen mesajda, Tahran’ın benzer faaliyetlerden kaçınması gerektiğinin net bir dille vurgulandığını duyurdu.
İran ise suçlamaları reddederek saldırıyı kınadı. Tahran yönetimi, gazetecinin İran devletine yakın olmayan bir yayın kuruluşu için çalıştığını ve bu nedenle “provokasyon” peşinde olduklarını iddia etti. Ancak Batılı istihbarat kaynakları, İran’ın son yıllarda Avrupa’da muhalif ve gazetecilere yönelik suikast, kaçırma ve saldırı girişimlerinde belirgin bir artış olduğunu rapor ediyor. Özellikle 2018’de Hollanda’da İranlı muhaliflere yönelik planlanan bir saldırının engellenmesi ve 2022’de Arnavutluk’taki İranlı muhalif kampına yönelik saldırı iddiaları, bu modelin parçası olarak görülüyor.
Avrupa Birliği de Londra’daki saldırıyı kınarken, Brüksel’deki İran karşıtı göstericilerin güvenliğinin artırılması çağrısı yapıldı. Bu durum, İran’ın diplomatik misyonlarını kullanarak muhaliflerine yönelik dış operasyonlar düzenlediği yönündeki Batı istihbarat raporlarını güçlendiriyor. Londra, bu olayın ardından İran’a karşı yeni yaptırımlar veya diplomatik misillemeler üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin İran ile olan sınır komşuluğu ve çok boyutlu ilişkileri nedeniyle yakından takip edilmelidir. Ankara, Tahran ile ticari ve enerji iş birliğini sürdürürken, İran’ın muhaliflere yönelik yurt dışı operasyonlarının bölgesel istikrarsızlığı artırma potansiyeli Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını da etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye’de faaliyet gösteren İran muhaliflerine yönelik benzer bir saldırı riski, Ankara’nın istihbarat ve güvenlik önlemlerini gözden geçirmesine neden olabilir. Diplomatik olarak, İngiltere’nin İran’a yönelik bu sert tutumu, Batı ülkelerinin Tahran’a karşı ortak bir duruş sergileme çabalarını göstermektedir; Türkiye bu süreçte hem ekonomik çıkarlarını korumak hem de güvenlik kaygılarını dengelemek zorundadır.
