ABD yönetimi, İran ile çatışmanın yeniden başladığını ne sınıflandırılmış brifinglerle ne de basın toplantılarıyla teyit ediyor. Kaynaklar, iki ülke arasında son haftalarda artan askeri hareketliliğe ve siber saldırılara dikkat çekiyor. Beyaz Saray’ın resmî olarak kabul etmediği bu yeni aşama, daha önceki nükleer müzakerelerin çökmesinin ardından geldi. Uzmanlar, İran’ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD hedeflerine yönelik eylemlerini artırdığını belirtiyor. Buna karşılık Washington, kamuoyunu bilgilendirmeden misilleme operasyonları yürütüyor. Bu durum, hem Kongre’de hem de uluslararası toplumda endişeye yol açıyor.
Gelişmenin Arka Planı
İran ile ABD arasındaki gerginlik, 2018’de ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlamıştı. Ardından gelen yaptırımlar ve İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırması, tarafları karşı karşıya getirdi. 2020’de General Kasım Süleymani’nin öldürülmesiyle tırmanan kriz, diplomatik kanalların neredeyse tamamen kapanmasına yol açtı. Mevcut yönetim, seçim vaatlerine rağmen müzakerelere dönmekte isteksiz davranıyor. Son iki ayda Basra Körfezi’nde yaşanan tanker saldırıları ve Irak’taki ABD üslerine düzenlenen roket atakları, sessiz savaşın en somut işaretleri olarak değerlendiriliyor. İranlı yetkililer, doğrudan bir çatışma istemediklerini ancak baskılara boyun eğmeyeceklerini söylüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gerilim, yalnızca ABD ve İran’ı değil, tüm Ortadoğu’yu etkiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın uzun menzilli füzeleri ve insansız hava araçları karşısında tedirgin. İsrail ise İran’ın nükleer programına karşı önleyici saldırı seçeneğini masada tutuyor. Avrupa Birliği, diplomatik çözüm için arabuluculuk girişimlerini sürdürse de başarı sağlayabilmiş değil. Küresel enerji piyasalarında, petrol fiyatları bu belirsizlik nedeniyle yükseliş eğiliminde. Uzmanlar, her an bir kazara çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşebileceği uyarısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğrudan taraflardan biri olmasa da bu gelişmelerden en çok etkilenecek ülkeler arasında. İran’ın güney komşusu olan Türkiye, olası bir savaşta kaçak göç, enerji arzında kesinti ve sınır güvenliği sorunlarıyla karşılaşabilir. Ayrıca Türkiye’nin İran’a yönelik yaptırım politikalarına uyumu, ABD ile ilişkilerinde hassas bir denge unsuru olarak öne çıkıyor. Ankara, bölgede istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerini sürdürmeli; aksi halde kronikleşen kriz, Türkiye’nin güvenlik ve ekonomik çıkarlarına uzun vadeli zarar verebilir.
