İran Dışişleri Bakanlığı, 2022 FIFA Dünya Kupası sürecinde Katar yönetiminin uyguladığı seyahat kısıtlamalarını sert bir dille eleştirdi. Tahran yönetimi, özellikle İranlı taraftarların turnuvaya katılımını engelleyen vize ve giriş prosedürlerinin "siyasi saiklerle" uygulandığını iddia etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, düzenlediği basın toplantısında, "Dünya Kupası sporun birleştirici gücünü temsil etmelidir. Ancak Katar'ın uyguladığı kısıtlamalar, bu ruhla bağdaşmamaktadır. İranlı vatandaşların karşılaştığı engeller, sportif etkinliklerin siyasi amaçlar için kullanıldığını göstermektedir" ifadelerini kullandı.
Gelişmenin arka planı
Katar, 2022 Dünya Kupası boyunca tüm seyirciler için "Hayya" kartı zorunluluğu getirmişti. Bu kart, maç bileti ve konaklama rezervasyonu ile birlikte alınabiliyor ve Katar'a giriş için gerekliydi. İranlı yetkililer, bu sistemin özellikle İran vatandaşları için aşırı bürokratik ve maliyetli olduğunu belirtiyor. Ayrıca, Katar'ın İranlı taraftarlara yönelik vize başvurularını keyfi olarak reddettiği veya süreci aşırı uzattığı yönünde raporlar bulunuyor. Kenani, "Katar yönetimi, İranlı taraftarların turnuvaya katılımını sistematik olarak engellemiştir. Bu, sadece sporculara değil, aynı zamanda ülkeler arasındaki kültürel etkileşime de zarar vermektedir" dedi.
Öte yandan, Katar yetkilileri iddiaları reddediyor ve Hayya kartı uygulamasının tüm ülkeler için eşit olduğunu savunuyor. Katar Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Dünya Kupası süresince herhangi bir ülkenin vatandaşlarına ayrımcılık yapılmamıştır. Hayya kartı, güvenlik ve organizasyon gerekçeleriyle tüm seyirciler için uygulanmıştır" denildi. Ancak İran, bu yanıtı tatmin edici bulmadığını ve konuyu uluslararası spor kuruluşlarına taşıyacağını duyurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
İran ile Katar arasındaki bu gerilim, iki ülkenin son yıllarda nispeten ılımlı olan ilişkilerine gölge düşürüyor. İran, Katar'ı diplomatik abluka döneminde desteklemiş ve iki ülke arasında enerji işbirliği gibi alanlarda yakın ilişkiler gelişmişti. Ancak Dünya Kupası, bu ilişkilerde bir sınamaya dönüştü. Uzmanlar, Katar'ın Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile yakınlaşmasının, İran'ın bölgede etkisini artırma çabalarını zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Washington merkezli Ortadoğu Enstitüsü'nden analist Charles Lister, "Katar, Dünya Kupası sayesinde uluslararası alanda prestij kazanmayı hedefliyor. Ancak bu süreçte İran ile yaşanan gerginlik, Katar'ın tarafsız bir aktör olma rolünü sorgulatabilir. Arap ülkeleri nezdinde Katar'ın İran'la temaslarının azalması, bölgedeki güç dengelerini değiştirebilir" yorumunu yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Katar ile askeri, ekonomik ve diplomatik alanlarda güçlü bağlara sahipken, aynı zamanda İran ile de sınırlı işbirliği yürütüyor. İran'ın Katar'a yönelik bu eleştirisi, Türkiye'nin Körfez bölgesindeki denge politikasını etkileyebilir. Ankara, bir yandan Katar ile ilişkilerini korurken, diğer yandan İran'la yaşanabilecek bir gerilimde arabulucu rolü oynayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin 2022 Dünya Kupası'na yoğun ilgisi ve vatandaşlarının da benzer kısıtlamalarla karşılaşmış olması, Ankara'nın Tahran'ın pozisyonuna kısmen destek vermesine neden olabilir. Bölgesel istikrar açısından, bu tür spor kaynaklı siyasi sürtüşmelerin tırmanmaması, Türkiye'nin çıkarına olacaktır.
